М 5-4 JANUARO - FEBRUARO 1911

ЗВЪЗДА РИГИ 50 Kom. CEPIA 1 1 SERIO = Sm 0,50 RIGA STELO

MONATA REVUO POR LA PRAKTIKAUZADO DE LA LINGVO INTERNACIA ESPERANTO.

ЖУРНАЛЪ ПОСВЯЩЕННЫЙ ПРАКТИЧЕСКОМУ ПРИМЪНЕНЮ МЕЖДУНАРОДНАГО ЯЗЫКА ЭСПЕРАНТО.

| SUPLEMENTO POR ABONANTOJ: ESPERANTA BIBLIOTEKO INTERNACIA. N3-4.

——Ĉ—Ĵ;—, MĤ«—kL=— НЕ ————— a EEnnnnnnnnnnnnunnnnunnununneanunnununun

г

REDAKCIA

SOJ MEZ Але НИ

KOMITATO.

Prof. P. Christaller, Stuttgarto. — N. P. Evstifeev, S. Peterburgo. — Dro A. Fisher, Tifliso. — T. A.

Shehavinski, S. Peterburgo. —

V. F. Shmurlo, Redaktoro, Riga.

KUNLABORANTOJ.

Dro K. Bein, Kovno. —J. Elert, Riga-Miihlgraben. - ler, Genevo. — H. Hŭveler, Londono, Leitong, — A. Prager, Moskvo. — M. Shirokov, Riga.

S:rind, Tifliso — Dro F. Thalwitzer,

Varsovio. — B. Breslau, Rejtica. — Prof. — R. Frenkel, Eniseisk — S-ino Marie Hankel, Dresdeno. — H. Hod-

- P. Kikau, Riga-Miihlgraben. —— R. Laiving, Riga-Sassenhof, — H. Omsk. — R. Menzel, Moskvo. — Dro D. Naumenko, Vladikaukazo, — A. M. Nedoshivin, Kovno, Moskvo. —J. Rahamiigi, Revalo.— Prof. Renĉ de Saussure, — K. M.Strij'ov, Tomsk. — Fr-ino M. Shidlovskaja, Dresden-Kŭcenbroda.

Th. Cart, Paris. — V. E. Cheshihin, Riga. — G. D6s'kin,

Genevo. — Fr-ino A. Sharapov, Moskvo-Puskino. — J.Vinzaraj, Riga. —A. Waochter, Riga.

Отъ редакщи

Рукописи присланныя въ Редакщю возвра- щаются, если будуть приложены почтовыя марки для пересылки. Авторы статей и замЪтокъ благо- волять прилагать адреса, по которымъ Редакщей будуть разосланы номера ЗВЪЗДЫ РИГИ, въ которыхъ помфщены ихъ статьи или замфтки.

Редакщя оставляетъ за собою право испра- влять присылаемыя рукописи.

Право перепечатки и перевода на друЧе

языки лишь съ разршеня редакщи.

Услов!я подписки

Одиночный Абонементь на 10 нумеровъ безъ приложен.

Тоже съ приложен ями.

Групповая подписка на 5 и болЪе экземпл. по одному адресу и для магазиновъ, безъ приложен,

Тоже съ приложенями,

За перемЪну адреса 20 коп. — Отдфльныя номера

Sm 1,50

Безъ прилож. Sen suplemento

Avizo

Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio resen- das, se oni almetis postmarkojn por la resendo. Autoroj de l'artikoloj £ noticoj bonvolu aldoin adresojn lau kiuj la Redakcio de RIGA STELO povus dissendi la numerojn, kiuj enhavas iliajn verkojn.

La Redakcio konservas por si la rajton korekti la manuskriptojn.

La rajto de represo ĝt traduko de ciuj arti- koloj estas rezervita.

Kondigoj de abono

Sm 200 Izola Abono por 10 numeroj, sen suple-

mentoj,

Sm 38,0 Sama kun la suplementoj,

Grupa abono po 5 au pli ekz. por sama adreso £ por librovendistoj, sen la suple- mentoj,

Sm 2,50 Sama kun la suplementoj. La s'ang'o de adreso: 2 respondkuponoj.

Съ приложен.

Izolai TAŬO Kun suplemento elaj Kajeroj

Сь почтовой пересылкой Sm 0,20 Sm 0,36 Kun posta sendo

Безъ пересылки „ 0,20 ‚ 0,30 Sen transsendo

Для книжныхъ магазиновъ 0,80 120 Por librovendistoj „ 0, „|

за каждые 5 экземпляровъ

po 5 ekz.

1 py6n. = 1 Sm = 21 fr. = 2 Mk. = 2 shil = 0,50 dol,

Редакщя и Администращя: Redaktejo ŝ Administrejo: Riga,

Подписку принимаютъ: Въ РИГЪ. Книжн. маг. К. Зихманъ. Теа- тральная, 9. МОСКВА. Кн. маг. Эсперанто. Тверская, 28. С.ПЕТЕРБУРГЪ, МОСКВА, ХАРЬКОВЪ, Книж- ные магазины „Новаго Времени“. ВАРШАВА. Кн. маг. Арцтъ, Новый Свфть. ТИФЛИСЪ. Редакшя „Кавказскаго Эспе- рантиста“, BERLIN. SW. Esperanto-Verla; DRESDEN-KOGENBRODA. STUTTGART. H. Wildt,

Рига, Раковая, 11. Тел. 5288. Krebsstrato, 11. Tel, 5288.

Oni abonas :

En Varoj Librejo C. J, Sichmann, Theater- str, 9.

MOSKVO. Librejo Esperanto, Tverskaja, 28.

8. PETERBURGO, MOSKVO, HARKOV. La librejoj de „Nova Tempo“.

VARSOVIO. Librejo Arct, Novy Sviat.

и Redakcio de „Kaukaza Esperan- tisto“,

Moller 4 Borel. Lindenstr. 18 /19. „F. Adolfo Thalwitzer, Verlag. Hofbuchhandler. Konfgstr. 38.

PARIS. Hachette ŝ Kio. 79, Bd Saint-Germain.

„. G.Warnier ŝ Kio. GENEVE. Esperantio, BARCELONA. J. Espasa ĉ Hijos. LONDON. Brita Esperanto-.

socio.

WASHINGTON U. S. A. Librejo Bretanos. ks ais pn uio

15 rue Montmartre. 10, rue de la Bourse.

579 & 581, Calle de las Cortes. High Hollborn, 133—136. Angulo de la 12-a ĉx Fiststr.

«?

+ Zhu

A

RIGA ias STELO

ЗВЪЗДА РИГИ.

——— —— = — - - | Administrejo: RIGA, Krebsstr. 11. Tel, 5288. || г Jan.—Febr. 1911. || Адресъ Редакши: РИГА, Раковая, 11. Тел. 5288. | Те Бено, №. 5—4.

AL NIAJ LEGANTOJ ŝ: KUNLABORANTOJ

FELIĈAN NOVAN JARON deziras RIGA STELO.

Certe ni esperas, ke nia paca komuna laboro, same kiel dum la pasinta, ankau en la nuna jaro donos c'iam pli £ pli valoran rikolton. Kiel el semo de sinapo kreskas arbo, kies foliaro estas rifuĝejo por la birdaro, tiel same nia afero, evoluas & kreskas ke nur skeptikulo povas dubi, kiom ĝi estas utila al la homaro

Ni j'etu nun retrospektivan rigardon por vidi, iom detale, kion donis al ni la

pasinta jaro, ЧТО НАМЪ ДАЛЪ 1910 ГОДЪ?

Два факта, по нашему мнЪнйю, особенно характерны въ эсперантскомъ дви- женши за минувшЙ годъ: это весьма мноме случаи оффищальнаго признан Международнаго Языка и широкое распространеше Эсперанто среди учащейся молодежи.

Въ то время, какъ на первыхъ эсперантскихъ конгрессахъ оффищальные представители, или совершенно отсутствовали, или число ихъ было весьма огра- ничено, *) на УТ же Конгресс Эсперантистовъ, состоявшимся въ ВашингтонЪ, 14—20 августа 1910 года своихъ оффишальныхъ представителей имфли уже шест- надцать государствъ: С. Американсме Соединенные Штаты (армя и морское вЪфдомство), Бразимя, Гондурасъ, Испашя, Китай, Костарика, Луизиана, Мексика, Орегонъ, Персея, Росся, Уругвай, Флорида, Ю. Каролина и Экуадоръ.

Столь значительное число оффишальныхъ представителей различныхъ госу- дарствъ, не только Новаго, но и Стараго свфта, объясняется, разумФется, не однимъ только фактомъ, что Узона пригласила ихъ къ участно на конгрессЪ, ONOBBCTHBB государства дипломатическимъ путемъ (тоже самое сдФлала и Испашя въ 1909 г.), но, безспорно, т5мъ интересомъ къ Международному Языку, какой про- будился въ послфднее время у представителей оффищальнаго м1ра, среди которыхъ въ настоящее время есть горяще приверженцы введен!я обязательнаго обучешя языку Эсперанто. ЗдЪсь особаго внимая заслуживаетъ фактъ того интимнаго уча- ся, которое принимали на этомъ конгресс оффищальные представители отъ С. Американскихъ государствъ: предсфдатель Бюро Американскихъ республикъ, онъ же президентъ С. Американской Лиги эсперантистовъ, является въ качествЪ президента шестого конгресса эсперантистовь и такимъ образомъ выражаетъ оффищально солидарность Америки съ нашей идеей; это оффищальное при-

*) На первыхъ двухьъ конгрессахъ (Булонь, 1905 и Женева, 1906, оффищальныхъ предста- вителей отъ государствъ HE было вовсе. На Ш конгресс въ Кембридж (1907) былъ только одинъ представитель: отъ Белыми; на {У конгрессф въ ДрезденЪ (1908) ихъ было два: оть Япони и С. Америки; на У конгрессъь въ Барселону (1909) своихъ представителей прислали три государства: Бельмя, Норвемя и С. Америка: }

.

42 RIGA STELO № 3—4

знаше было какъ-бы санкшонировано оффищальнымь премомъ участниковъ конгресса въ здаши Американскихъ республикъ; сверхъ того, С. Американское правительство выразило свою симпатно конгрессу спешальнымь оффищальнымъ npieMOMb делегатовь въ Министерств Иностранныхь ДЪлъ. Вашингтонское

инистерство ЗемледЪЬля также высоко ставитъ Эсперанто, что видно изъ факта, что оно содфйствуетъ распространеню Международнаго Языка среди своихъ чиновниковъ и служащихъ.

Эсперантское движеше въ Бразими принимаеть все боле и боле оффи- щальный характеръ. Такъ, министръ Таваресъ де Лира предсфлательствовалъ на 1 Бразильскомъ КонгрессЪ Эсперантистовъ; другой министръ Лауро Миллеръ

азр5шилъ праемъ эсперантскихъ телеграммъ. По распоряженю министра Мигуэля Kalexozo была издана справочная книга на Эсперанто для нашональной выставки. Военный министръ Гермесъ де Фонсека (недавно избранный въ президенты Бра- зильской республики), а также генералъ Борманъ, живо интересуясь Эсперанто, послали представителей на У! Эсперантсюй Конгрессъ и разрфшили препода- ван!е Эсперанто въ военныхъ училищахъ. Градоначальники Суза Атаръ, и Сер- зедулло Корреа, организовали эсперантске курсы во всфхъ нормальныхъ школах Р!о-де-Жанейро гдЪ въ настоящее время Эсперанто преподается 400 мальчикамъ и дфвочкамъ. Наконецъ въ засфдаши правительственной комисаи по вопросу о методахъ обучешя графъ Альфонсъ Кользо предложилъ резолюшю, принятую единогласно: выразить сочувстве и одобреше дфлу преподаван!я Эсперанто въ учебныхъ заведешяхъ. Все это заставляетьъ думать, что время оффищальнаго признаня Эсперанто въ Бразили уже не за горами.

Президентъ республики Колумбя Карлосъ Рэстрэпо принялъ подъ свое высокое покровительство „Союзъ колум@йскихъ Эсперантистовъ“.

Губернаторъ и Вице-Губернаторъ штата Вермонтъ въ С. Америк$ изучаютъ языкъ Эсперанто.

По желаншю короля Альфонса ХШ Эсперанто преподается въ Мадрид въ Академяхъ Офицерской и Военно-Медицинской.

Въ военныхъ сферахь Эсперанто также пользуется полнымъ успфхомъ. Такъ, король испансюй Альфонсъ ХШ является почетнымъ покровителемъ Воен- ной Лиги эсперантистовь въ МадридЪ.

Франпузсюй листокъ „Агтбе Мо4егие“ публикуетъ „матер!алы для соста- вленя спещальнаго военно-техническаго эсперантскаго словаря“, получаемые имъ отъ офицеровъ изъ Англии, Австрли, Болгари, Испан!и, Мексики, Росси, Франщи и С. Америки.

Министры Народнаго Просвфщеня во Франши и Испани оффищально заявили себя убЪжденными сторонниками Эсперантизма.

lie Французской палатЪ, по инищатив$ 54 депутатовъ, организуется Парла- ментская Фракщя Эсперантистовъ.

Въ Потсдам избранъ особый комитетъ для практическаго примфненя Эспе- ранто. ПредсЪфдателемъ комитета состоитъ городской голова Потсдама, г. Вест- бергъ, членъ Палаты Господъ.

Оффищально имя Эсперанто было произнесено и въ Саксонскомъ Ландтаг$, а именно 15 и 19 апр$ля 1910 г., когда съ депутатской трибуны было разъяснено то высокое значене, какое языкъ Эсперанто представляетъ для образован!я и международной торговли.

Оффищальное учасие многихъ городовъ къ Международному Языку выказано денежными субсидями мфстнымъ эсперантскимъ группамъ, выдаваемыми на цЪфли пропаганды языка Эсперанто.

Въ этомъ отношени Франщя занимаетъ первое мЪсто: здфсь можно упомя- нуть города: Армантеръ, Бомъ, Кондэ, Ле-Крезо, Ле-Пюи, Лиможь, С. Омеръ, Тулонъ, Тулуза, Руанъ. — Въ Испани: Барселона, Бильбао, Баракальдо. — Въ

1911. RIGA STELO 43

Aperpo-Benarpin : Прага и Пильзенъ. — Въ Гермаши: Ганноверъ и Дрезденъ. — Въ Белыми: Антверпенъ.

Магистратъ города Будапешта постановиль поручить редактору эсперант- скаго журнала „Га Verda Standardo“ r-uy A. Mapuxy преподоваше Эсперанто въ реальномъ училищБ и женской гимнази. КромЪ того, тоть же Марихъ препо- даеть Эсперанто въ Будапештской Военной Академи и во многихъ другихъ учебныхъ заведешяхъ.

Всфмъ намъ хорошо извфстенъ фактъ, что префектъ полищи города Парижа циркулярно предложилъ полицейскимъ управлешямъ всБхъ европейскихъ госу- дарствъ, ввести Эсперанто въ качествф оффищальнаго языка для международной переписки, и является организаторомъ „Пиегпаса Ро|сазос!о“.

Во многихъ городахъ Европы (см. № 2 „ЗвЪзды Риги“) учреждены курсы Эсперанто для полицейскихъ чиновъ. Въ Германш, какъ полицейске чины, такъ и почтово-телеграфные чиновники-эсперантисты объединились въ особыя лиги и имфютъ свои центральные органы: „Ройса Езрегапизю“ и „Роза Езрегапиз!юо“.

Распространеше Эсперанто среди учащейся молодежи является естественнымъ результатомъ того учасия къ нашей идеЪ учительскаго персонала, въ сред кото- paro мало по малу назрЪваеть сознаше необходимости отрфшиться отъ класси- цизма, рутины и схоластики, царствующихъ и донын$ среди представителей этой касты. Но даже и тамъ, гдф представители новыхъ взглядовъ на систему обучешя почти отсутствуютъ, въ учебномъ мрЪ чувствуется потребность чего-то новаго, еще не формулированнаго. Нетолько во многихъ элементарныхъ школахъ, реальныхъ училищахъ и колледжахъ, а также и въ проффессюнальныхъ училищахъ, техническихъ институтахъ, академяхъ и университетахъ, допущено преподавание языка Эсперанто, какъ факультативнаго предмета, но то тутъ, то тамъ Эсперанто вводится какъ предметъ обязательный.

Теперь уже нфтъ возможности не только перечислить вс учебныя заве- nenia ux друшя организащи, гдф производится преподаваше международнаго языка Эсперанто, но даже и собрать точныя свЪфдфня, гдф преподаване началось лишь въ минувшемъ году: число ихъ весьма велико; уже не десятки, не сотни, а тысячи. Пройдеть еще н$сколько лфтъ и трудно будетъ отыскать уголокъ земного шара, гдф обучеше Международному Языку не производилось-бы !

Здфсь особенно интересно отмЪтить фактъ того широкаго распространения, которое Эсперанто нашло среди студенчества, и въ этомъ отношени Росыя стоитъ едва-ли не на первомъ мфстЪ: Москва, Петербургъ, Харьковъ, Варшава, Тифлисъ, Казань, Томскъ, Саратовъ, Владивостокъ соперничаютъ съ высшими учебными заведенями Берлина, Вфны, Парижа, Мадрида, Kantas, Дарлингтона, Питтсбурга, Бреславля, Граца, Загреба, Софи, Будапешта, Мюнхена, Лейпцига и Кенигсберга, Гёттингена и многихъ другихъ.

Въ Ганноверф Эсперантское Общество получило ее ввести препо- даваше Эсперанто во всфхъ городскихъ училищахъ. Въ Королевскихъ Коммер- ческихъ Академяхъ Лейпцига и Праги Эсперанто введено въ программу двухъ послфднихъ курсовъ.

Для насъ русскихъ эсперантистовъ минувший годъ всегда остается памятнымъ какъ годъ основашя, — по образцу: Пиегпача шзЫциюо Езрегамо въ ЖеневЪ u Saksa Esperanto Instituto 8» Jlpesnemb -— Московскаго Института Эсперанто, OTKpBITIE KOTOPATO является исключительно заслугою его перваго директора А. Сахарова, получившаго, на это при содфйстыи проф. Брандта, особое раз- рЪшене Министерства Народнаго Просв$щеня.

Секретар!атъ Министерства Народнаго Просвёшешя въ Мексикф настолько заинтересованъ Эсперанто, что Министромъ затребованы оффищальные рапорты объ Эсперантскихъ конгрессахъ въ БарселонЪ и Вашингтон%.

Въ Бразими Эсперанто введено въ средне-учебныхъ заведешяхъ многихъ городовъ, а въ Рю-де- Жанейро — даже во всЪхъ.

44 RIGA STELO № 3—4

Лордъ-мэръ города Лондона оффишально выразилъ редактору журнала „Ви1- tish Esperantist“ cporo живфйшую симпатно и готовность поддерживать эсперант- ское движен!е, „которое въ столь высокой мфрф отвфчаетъ стремленпо къ уста- HOBHEHIIO м!ровой гармони.“ СовЪтомъ Народнаго Образован1я въ Лондонф также признано значеше Эсперанто и разрЪшено преподаванйе его, какъ въ профессо- нальныхЪ, такъ и на вечернихъ курсахъ, число коихъ къ концу года было свыше сорока. Лондонская Торговая Палата циркулярно разослала программы экзаменовъ на 1911 годъ, включивъ въ нее языкъ Эсперанто. Въ коммерческихъ училищахъ Великобриташи, на выпускномъ экзаменф кандидатамъ предоставлень выборъ языка Эсперанто наравнЪ съ иностранными.

Ирландское общество Наукъ и Искусствъ ввело языкъ Эсперанто въ про- грамму своихъ испытанй.

Bo Франщши языкъ Эсперанто преподается оффишально во многихъ городахъ: Въ ЛиллЪ при факультет Университета. Въ Лиллф въ настоящее время болфе 1000 дЪтей обоего пола обучаются языку Эсперанто. Что-же касается города Бордо, то тамъ Эсперанто введено въ программу школьнаго обучешя во всфхъ его учебныхь заведеняхь даже въ качеств обязательнаго предмета. — На экза- менЪ на зван!е французскаго пилота знаве Эсперанто также обязательно, TAK'b какъ этоть языкъ французскими воздухоплавателями оффищально принят, какъ вспомогательный.

Оффищально, наконецъ, языкъ Эсперанто введенъ въ учебныя заведеня и въ Болгар. (Дупница, Плевно). -- Тоже самое сдфлаль Штатъ Мэрилэндъ въ С. АмерикЪ закономъ отъ 29-го марта 1910 года.

Наконецъ, на остров СамосЪ князь Андрей Копасесъ, закономъ 8-го ок- тября 1910 за №2342, ввель преподаване Эсперанто какъ обязаннаго прелд- мета. Въ Австро-Венгрли (въ Пельф, НагивардЪ, ЛитовлЪ).

Но и помимо школы преподаваше языка Эсперанто производится въ широкихъ размБрахъ: такъ напримфръ укажемъ на Лигу Молодыхъ Эсперантистовъ, имфющую свои отдЪлешя въ Варшавф, БЪлградЪ, ВашингтонЪ, Гааг$, БризбанЪ, ВоронежЪ, Грозномъ, Бохнш, НишЪ, Бухарестф, КопенгагенЪ, БауценЪ, а и мн. др. — Къ этой же категори слфдуеть отнести и скромный починъ Риж- скаго З0с1 6 Ро!у?]оНе, введшаго у себя преподаване Эсперанто съ осени прошлаго года и въ настоящее время испрашивающаго разрёшене на открыме отдБленй на окраинахъ города.

ъ Седан организованы оффишально курсы Эсперанто для солдатъ, а въ Портсмут организованы ежедневные курсы для матросовъ.

Нельзя не упомянуть здсь и о Юной Гвардии (Воу Зсои{$), гдБ Эсперанто было встрЪчено съ энтуз1азмомъ.

Наконець и въ самой сред преподавателей иачинаютъ образовываться кружки, имБюция цфлью пропаганду Международнаго Языка; назовемъ, напр. Es- peranto - Vereinigung von Lehrern hoherer Schulen Sachsens (Riesa a. E.) Dcme- рантскюй Союзъ преподавателей высшихъ учебныхъ 3aBenenili Ĉakconin, им5ющий цфлью объединить всфхъ н$фмецко-говорящихъ учителей, понимающихъ высоко- культурныя цфли, достижимыя на фундаментф нейтральнаго языка единаго для всЪхь культурныхъ людей.

Была вспышка въ этомъ родф иу насъ въ Росси: среди педагоговъ города Воронежа: собрались издавать „{Журналь Воронежской Молодежи“ и при немъ: „Опиа Гатего“ и выпустили даже первый номеръ этого журнала. ...

Совершенно особое мфсто занимаеть преподаваше языка Эсперанто ‘среди слБпыхъ. ЗдЪфсь, разумФется, не мЪфсто распространяться о томъ громадномъ значен!, которое имфетъь для нихъ Международный Языкъ. Здфсь мы лишь констатируемъ фактъ чрезвычайно быстро прогрессирующаго распространев!я его среди этихъ обездоленныхъ судьбою людей, коимъ Эсперанто не только оказалъ важныя практическя услуги, но и открылъ новый мръ, до того для нихъ недо-

1911 RIGA STELO 45

ступный и невфдомый. Первоначальный толчекъ этому движен1ю былъ данъ всего лишь въ 1906 году проф. Каромъ, предсфдателемъ Парижскаго комитета о слЪпыхъ и редакторомъ журнала „Езрегатца 14210“, посвященнаго интересамъ слфпыхъ и печатаемаго рельефными буквами по систем Брайля. Здфсь на первомъ мЪстЪ стоить Институтъ Ватра Луминуаза въ Румынш, состояшйй подъ покровитель- ствомъ королевы Румынской, а также Институтъ Слфпыхъь въ ПрагЪ и Лига Сл$пыхъ Тригеросъ въ МексикЪ, куда, какъ и повсюду, преподаваше Эсперанто, внесло свфтъ и радость и въ этотъ мракъ и туманъ нашихъ бфдныхъ собратьевъ. Тоже самое слфдуетъ сказать о Нашональной коллейи въ Мадридф и подобнаго ода учреждешяхъ Христмаши и Бухареста. Особаго упоминаня заслуживаетъ Королевсюмй Институть слфпыхъ Волува, въ БрюсселЪ, гдЪ Эсперанто введено съ 1907 года. Среди воспитанниковъ этого учреждевя есть не мало эсперан- тистовъ, въ распоряжени которыхъ имЪется Эсперантская Библютека, состо- ящая изъ произведен! литературы, напечатанныхъ т$мъ же шрифтомъ Брайля, какъ и журналъ „Esperanta Ligilo“. Bb отвфтъ на конкурсъ, устроенный въ прошломъ году, эта газета получила 9 докладовъ, причемъ вс докладчики (слЬпые эсперантисты) въ одинъ голосъ утверждаютъ, что „Эсперанто, облегчая сообщеше между слфпыми, приноситъ имъ болфе независимости и это для нихъ самое важное“. Братомъ Исидоромъ, который является главнымъ руководителемъ этой группы, на Конгрессф Слфпыхъ, состоявшимся въ НеаполЪ 1910 г.въ программу будущаго конгресса внесена слфдующая тема: „Использовано-ли Эсперанто, прак- тически, какъ Международный Языкъ, среди слфпыхЪ иесли да, то каще результаты получены изъ этихъ опытовъ ?“

Изъ чисто практическихъ областей самыя крупныя завоеваня междуна- родный языкъ дфлаетъ въ области торговли и промышленности. Въ этомъ от- HOMCHIH HA первомъ мфстБ стоятъ земли съ н$мецкимъ населешемъ: Interna- tionale Gesellschaft zur Forderung des Kaufmŝnnischen Unterrichtswesens, Mexay- народное Общество содфйстыя Коммерческаго образовашя, въ Bepub; Kauf- mĉnnischer Verein. Kynmewecxoe OGmecrao po Франкфурт на Майнф; торговыя палаты въ Бромберг$, Карлсруэ, въ ШвейницЪ, Касселф, Лигницф и др. вотъ очаги распространешя Эсперанто среди нфмецкаго купечества.

Большинство торговыхъ палатъ Испани и Франщи оффищально признали пользу введенйя языка Эсперанто въ сферу ихъ дфятельности. Мноше изъ нихъ оказываютъ денежную поддержку мЪфстнымъ Эсперантскимъ группамъ. Англя признала права Эсперанто въ своихъ профессональныхъ школахъ. Въ С. ЭтьенЪ AR фирма для BblBO3a MBCTHBIXB MPONVKTOBB, ввела Эсперанто въ ка- чествБ международнаго языка для своей переписки.

Образовавшаяся въ Дрезденф Лига Коммерсантовъ объединяетъ болфе 160 фирмъ города Дрездена и Саксошш принявшихъ яз. Эсперанто въ обиходъ своей переписки съ иностранцами.

Множество фирмъ начало уже печаташе каталоговъ и прейсъ-курантовъ на Эсперанто, напр.: Нешиысь Егпетаоп, въ Дрезденф: фотографическя принад- лежности. — Hartmann $ Braun po Франкфурт на МайнЪ: электротехника. — С6тепЕ Вауата въ ПарижЪф: фабрика автомобилей и аероплановъ. — Burrughs \М\еПсоте & Ко. въ ЛондонЪ: аптекарсве товары.

Многолфтн! опытъ показываетъ намъ, что Эсперанто даеть возможность сноситься какъ письменно, такъ и по телеграфу, съ любой фирмой, съ любымъ заграничнымъ городомъ или м$фстечкомъ и получить необходимыя CBBNBHIA, вы- писать товаръ или просто затребовать прейсъ-курантъ для полученя справокъ о цБнахъ на товары.

Наконецъ, тотъ фактъ, что насъ русскихъ эсперантистовъ, за послфде годы заграница положительно засыпаеть своими каталогами, напечатанными на Эспе- ранто, ясно доказываетъ, что, въ то время, какъ для насъ Эсперанто все еще является чЪмъ то въ род эфемерш, въ розовыхъ облакахъ, практичесве янки

46 RIGA STELO № 3—4

и Михели (я не говорю о м$стныхъ н$мцахъ: они таке же рутинеры, какъ и мы, православные) умБютъ уже выжать сокъ изъ лимона.

Успфхи въ области сношенй вообще и туризма въ частности уже много скромнЪе, хотя и здфсь можно указать на нфкоторые успфхи. Уже одинъ тотъ фактъ, что „Французскй Турингъ-Клубъ“, съ сотнями тысячъ членовъ, оффи- щально принялъ Эсперанто для международныхъ сношенй, говоритъ много. Шведсюй и Русскй Турингъ-Клубы, хотя и не въ такомъ масштабЪ, тоже со- чувственно относятся къ Эсперанто, какъ языку туристовъ. (Совсфмъ иначе NOCTABNEHO NNO Y HAMAX AHTHNONOBB, T. E. BB Apcrpanim: Intelligence and Tourist bureau т. е. справочное бюро для Гуристовъ въ Сиднеф ввело языкъ Эсперанто по соглашенио съ соотв тствующимъ Министерствомъ. — Секшя туризма и ги- пены въ Новой Зеланди издаетъ брошюры параллельно на англйскомъ языкЪ и Эсперанто; знаше языка Эсперанто для чиновниковъ этихъ учрежден обяза-

тельно!! — Всем!рно извфстная фирма Кукъ и Ко. ввела Эсперанто въ обиходъ своихъ сношешй. — Эсперанто принято также въ справочныхъ бюро для сно-

шен!й съ иностранцами въ городахъ: Аугсбурга, Будапешта и Годесберга и нфкоторыхъ швейцарскихъ.

Многе служапие городскихъ трамваевъ въ Роттердамф и Дрезден гово- рять на Эсперанто. Уже существуетъ много группъ, нам$тившихъ себф цфлью содЪфйствовать облегченно международныхъ сношешй для своихъ сотоварищей, на- примБръ Международныя О-ва желзнодорожных рабочихъ и рабочихъ печатнаго дЪла и союзы н-мецкихъ желЪфзнодорожныхъ служащихъ-эсперантистовъ. Отмф- тимъ также фактъ, что союзъ электро-инженеровъ въ Англ, ввелъ языкъ Эспе- ранто для сношешя съ заграницей, а центральная Лабораторя Общества Элек- триковъ въ Парижф ведетъ переписку на язык Эсперанто съ Палатою МЪру, и Вфсовъ въ Вашингтонф. ЗдЪсь можно также упомянуть, что извфстный воз- духоплаватель Фарманъ пользуется языкомъ Эсперанто, чтобы учениковъ своихъ, не говорящих на французскомь языкЪ, познакомить съ деталями своего искусства. Въ БокстелЪ (Голландя) образовалась группа желфзно-дорожныхъ служащихть для изучетя языка Эсперанто. — Венгерское Министерство путей сообщеня предложило и дало возможность изучать языкъ Эсперанто своимъ служащимъ. Образовалась Международная Лига жел$знодорожныхъ служащих, и начало коей положено еще въ 1907 г. на У КонгрессЪ въ БарселонЪ.

Наше Министерство путей сообщеня также сдЪлало первые, правда еще очень робке, шаги въ томъ же направлен!и и „озабочено“ введешемъ языка Эспе- ранто въ скорыхъ пофздахъ, но, какь истинно русское министерство, оно мел- ленно спфшитъ и пока „собираетъ справки“. А между тбмъ, въ нашихъ Си- бирскихъ скорыхъ пофздахъ, не р$дкость слышать эсперантскую рЪчь.

Замфчательно, что во всфхъ трехъ государствахъ эти министерства начинаютъь шевелиться лишь подъ вшяшемъ требовавЙ самихъ пассажиров. Разв$ это не знаменательно, развз это не заставляетъь признать, что зимняя темная ночь миновала, чуть брежжить и еше морозитъ, но близость утра уже чувствуется, за коимъ не замедлитъ наступить во всей крас ярюЙ солнечный день !

NIA PROGRAMO.

En la nuna numero ni malfermastri novajn fakojn,nome: „Al niajKon- trauuloj“ per la jam antauanoncita artikolo de prof. Christaller, Stuttgart: „Kial IDO en la rolo de Lingvo Internacia ne povas superi la lingvon Esperanto?“ ; ladua: „La Krestomatio porla infanoj komencantoj“ sub la redak- tado de prof. Romano Frenkel, Eniseisklatria: La Gvidlibro trala urbo Riga marbordo“. Ni esperas, ke niaj legantoj guste taksos nian penadon pliricigi la programon $: ne miros, ke ni iom altigis la abonprezon de nia revuo por

1911 Е RIGA STELO Aŭ

la abonontoj; certe la abonintoj devas neniel suferi pro tiu plialtigo; tute kontraue, ili legos nian gazeton kun pli vasta programo & tio estos nur justa repago al ilia fido kontrau ni; c'ar, dum la ceteraj ankorau prokrastis aboni, meditante: „nu, ni atendu gis ni vidos, kia ĝi estos!“ ili Jam abonis nian revuon k tiel helpis al ni en la tempo por ni plej malfacila. Certe, la unuaj abonantoj-pioniroj, kiuj nin helpis, meritas nian plej varman dankegon: la ceteraj ja nur sekvos la vojon al ili montritan !

Disvolvante samtempe la rubrikon „Kongresoj“ en specialan fakon, por doni al niaj legantoj plenan repertuaron da paroladoj de Dro L. L. Zamenhof, en originala teksto $r rusa traduko, ni havas la plej justan rajton esperi, ke nia le- gantaro nun rapide kreskos, c'ar, dum la komencantoj trovos konvenan al siaj fortoj tekston, la pli spertaj legantoj, krom la teksto de komuna parto, ankau ĝuos legadon de la suplementoj, kaj la Literatura Fako nepre estas alloga ne nur por la rusoj, sed ankau por la c'iulandaj legantoj, c'ar tie ili trovas la tradukojn de verkoj de plej eminentaj autoroj faritajn de spertaj tradukintoj, dume la sinceraj vortoj, kiuj eliris el la brusto de nia kara Majstro en la plej solenaj momentoj de lia vivo, donas al ni eblon reĝui la esencon del esperantismo, kiun certe neniu difinis tiel klare x plene ol tion faris la Autoro de Esperanto en siaj kongresaj paroladoj. Dum la autentika esperanta teksto de tiuj paroloj, en kiuj antau la legantoj disvolvigas la plena bildo de la es- perantista movado en la plej interesa tempo, restas por c'iam multvalora ĝt faras nian revuon interesa por c'iuj amikoj de Esperanto, la rusa kunteksto, speciale farita por niaj samlandanoj, donas al ili ne nur la plezuron relegi tiujn historiajn dokumentojn en ilia patruja lingvo, sed ankau ebligas al la personoj, ec' ne ankorau sciantaj iun lingvon krom la rusa, ilin legi e sekve kompreni la esencon de l'esperantismo, kio c'iam estas unu el la plej c'efaj punktoj de nia programo.

Niaj Suplementoj.

Ne granda nombro de l'abonantoj, kiuj mendis nian gazeton kun aldono de la Suplementoj, ne mirigas nin, gar ni havis ankorau preskau neniun okazon ion diri pri ili, Nun ni deziras averti, ke ciuj legantoj mendintaj la gazeton kun la suplemen- toj havas la sancon ricevi 10 libretojn del Esperanta Biblioteko Internacia lau jena programo :

No. 1 Legolibreto de J. Borel.

No. 2 Fabeloj de Andersen en la traduko de F. Skeel-Giorling. No. 3 Bona Sinjorino. Novelo de E. Orzeszko en la traduko de D-ro Kabe. ыы No. 4 Rusaj Rakontoj, fabeloj al Helenjo, de Mamin Sibirjak, trad. de N, abanov.

No. 5 Don Kih'oto de la Manco en Barcelono, trad. de Pujula y Valles: 5 ca- pitroj el la verko de Don Miguel de Cervantes Saavedra.

No. 6 El Biblio. Elektitaj o, de la Psalmaro, Sentencoj de Salomono Predikanto. Tradukis el la Originalo D-ro L. L. Zamenhof.

No. 7 El Dramoj. Fragmentoj de Ifigenio en Taurido de Goethe k de la Ra- bistoj de Schiller. Trad. de D-ro L. L Zamenhof.

No. 8 El Komedioj. Fragmentoj el la Revizoro de Gogol «4 el Georgo Dandin de Moliere. Trad. de D-ro L. L. Zamenhof.

No, 9 Praktika Frazaro. Dialogoj de la ciutaga vivo lau A. Matthias, kunmetis J. Borel.

No. 10 Japanaj Rakontoj. Sep popol rakontoj-legendoj, kunmetis Cif-Tosio.

Rimarko. Car la No. 10 estas brosurita kun la No. 11, ni rezervas al ni la rajton al la neabonintoj laduan Serion, anstatau libreto No. 10, sendi No, 12, — kies titolo estas : Reaperantoj. Familia dramo de Henrik Ibsen. Trad. O. Bihnemann, — sed ne kontraue,

48 RIGA STELO № 3—4

Certe oni ne povas diri, ke ni fanfaronis, aludante en la No, 2 la indecon de la kolekto de niaj Suplementoj, car neniu esperanta gazeto donis, nek donas nek tiun, nek tian enhavorican £ perfektan lau la stilo repertuaran de legindaj'o, kiun, dank' al nia koopero kun la но Moller « Borel, kiu komplezis fari al ni favorajn kondic'ojn, ni povas proponi al niaj legantoj por vere modera prezo!

Por ke niaj vortoj ne restu senargumentaj, ni citu, ekzemple, la enhavon de la unua el tiuj libretoj, nome de la „Legolibreto“ de J. Borel:

Antauparolo. Fabloj de Lessing:

Kaprido « Lupo. — Leono ĝt tigro — Grilo £t najtingalo. — Leono, bovo, kaprino Ŝt safo. — La bronza statuo. — Herkuleso.

Dialogo:

La mensogo (Benedix).

Anekdotoj f Rakontoj:

Frederiko la Granda £ lia gambristo. — Tri amikoj. — Flikitaj patalonoj. — Utileco de l'telefono. — La honesta Fripono. — Kronprinco Frederiko Wilhelmo kiel kuracisto (Lau Trog). —— La mizera muzikanto (W.O. v. Horn). — El „Lienhard

kaj Gertrud“ (Joh. Heinrich Pestalozzi). Priskriboj:

Stratoj en Konstantinopolo (Lau Hacklander). — Anglujo (Mary Wall kaj Jenny У en stepo (lau Marryat). — La malproksimeco de la steloj (Kiffenberg).

istorio:

Detruo de Magdeburgo (1631), Schiller, Historio de l'tridekjara milito. — Richelieu (Leopold von Ranke).

La volumoj de tiu biblioteko enhavas facilajn legaj'ojn de la plej famaj esperan- taj verkistoj de c'iuj nacioj. Pro la modela enhavo K. klasika stilo ili estas precipe rekomendindaj por eksercaj kursoj, same kiel por privata legado gx devus manki en nenies biblioteko.“)

Kiu deziras pli da detaloj pri tiu famekonata biblioteko, bonvolu legi laudan re- cenzon pri ĝi en la No 43 de „la Revuo“.

Ci-tio cu por Sm 0.10 nur ?! oni demandas nin. Jes, kara leganto, ec' sen plusa pago por la sendelspezoj! Rekte al la manoj. Ho, Tomaso nekredema! C'u vi forgesis, au eble neniam legis, kion proklamis l'Autoro de Esperanto antau kvarono da cent- jaro: „kiam la lingvo komuna por c:iu civilizita homo estos alprenita ... la libroj povus esti presataj en tiu lingvo en grandega nombro da ekzempleroj, ili estos multe pli malkaraj ol, se oni devus ilin traduki £ presi en ciu lingvo aparte“ ..? Jen la profetaj'o perfekte plenumita gt nun por Sm I oni havas sancon akiri kolekton da 10 unuaj libretoj de la Esperanta Biblioteko Internacia de plej legindaj verkoj en la plej modela stilo de Zamenhofa lingvo.

KOHTPECCBI — KONGRESOJ.

Рёчъ д-ра JI. JI. Baxenroĝ)»b npu or- | Parolo de d-ro L. L. Zamenhof ge mal- крыт4и Перваго Конгресса Эсперанто | {егшо de I Kongreso Esperanto, en

въ Булони, 25 юля 1905 года. Boulogne-sur-Mer, la 5-an de augusto

Милостивые Государи и 1 осударыни! 1905.

Привфтствую васъ, дороге мои еди- Estimataj Sinjorinoj kaj Sinjoroj! номышленники, братья и сестры великой ; 7 р Г l Е семьи человЪ чества, пр1Ьхавше изъ да- Mi salutas vin, karaj samideanoj, fratoj

neka Hu GIH3KA, H3B PASUHUHBIXb CTpAHP | kaj fratinoj el la granda tutmonda homa

5) Por ne rifuzi al la abonintoj, kiuj mendis nian gazeton sen suplementoj, la eblon havigi la cititan libraron, ni proponas al ili uzi nian inviton Ŝ sendi al ni Sm 1.100 (110 xom.).

1911

RIGA STELO 49

свЪта, чтобы по-братски пожать другъ другу руки во имя великой идеи, ко- торая насъ всфхъ соединяеть. При- вЪтствую также тебя, славная Франшя и прекрасный городъ Булонь, радушно раскрывиие для встрЪчи насъ, участ- никовъ конгресса свои гостепр!имныя объямя. КромЪ того, я выражаю мою сердечную благодарность всфмъ лицамъ и учрежденямъ города Парижа, кои во время моего профзда черезъ столицу великой Франщи, выразили по моему адресу свое расположеше по отношеню къ Эсперанто, а именно: господину Министру Народнаго Просвфщеня, Му- ниципалитету города Парижа, Фран- цузской ЛигБ содфйствия образованя и многимъ лицамъ, имена которыхъ со- ставляютъ гордость науки.

Святъ для насъ сегодняшн день. Скромно наше собраше; внфшнему мру не много извфстно о немъ, и слова произносимыя здЪфсь не полетятъ по телеграфу во всЪ города и м$стечки по всему свЪту; сюда собрались не прави- тели и министры для изм$нен1я поли- тической карты м!ра; здфсь нЪтъ рос- кошныхъ одеждъ, нфтъ блеска орденовъ въ нашемъ залЪ, не гремятъ пушечные салюты вокругъ скромнаго дома, гдЪ мы находимся; но въ воздухЪ нашего собрашя несутся тихе таинственные звуки, не слышные для уха, но осязае- мые для каждой чувствительной души: это звуки чего-то великаго, нарождаю- щагося сегодня. Шо воздуху проле- таютъ таинственные призраки; глаза ихъ не видятъ, но душа ихъ чувствуетъ: это суть образы будущаго, совершеннаго новаго времени. Эти призраки летятъ въ мръ, воплощаются и дфлаются мо- гучими и наши сыновья и внуки уви- дятъ ихъ, будутъ ихъ чувствовать и вкусятъ ихъ плоды.

"p самой глубокой древности, воспо- минане о которой уже давно почти совершенно изгладилось изъ нашей па- мяти и о которой не осталось никакихъ историческихъь письменныхъ памятни- ковъ, человфческая семья раздЪлилась и отдфльные члены ея перестали пони- мать другъ друга. Братья, созданные по одному образу и подобю, братья, имфюше совершенно одинаковыя тфло

familio, kiuj kunvenis el landoj proksimaj kaj malproksimaj, el la plej diversaj regnoj de la mondo, por frate premi al si reciproke la manojn pro la nomo de granda ideo, kiu ciujn nin ligas. Mi salutas vin ankau, glora lando Francujo kaj bela urbo Bulonjo-sur Maro, kiuj bon- vole oferis gastamon al nia kongreso. Mi esprimas ankau koran dankon al tiuj personoj kaj institucioj en Parizo, kiuj ce mia trapaso tra tiu ci glora urbo esprimis sub mia adreso sian favoron por la afero Esperanto, nome al s-ro la Ministro de la publika instruado, al la urbestraro de Parizo, al la franca Ligo de instruado kaj al multaj diversaj sciencaj eminentuloj

Sankta estas por ni la hodiaua tago. Modesta estas nia kunveno ; la mondo ek- stera ne multe scias pri gi, kaj la vortoj, kiuj estas parolataj en nia kunveno, ne flugos telegrafe al ciuj urboj kaj urbetoj de la mondo; ne kunvenis regnestroj nek ministroj por sanĝi la politikan karton de la mondo, ne brilas luksaj vestoj kaj multego da imponantaj ordenoj en nia salono,ne bruas pafilegoj cirkau la modesta domo, en kiu ni trovigas; sed tra la aero de nia salono flugas misteraj sonoj, sonoj tre mallautaj, ne audeblaj por la orelo, sed senteblaj por ciu animo sentema : ĝi estas la sonoj de io granda, kiu nun naskiĝas. Tra la aero flugas misteraj fantomoj; la okuloj ilin ne vidas, sed la animo ilin sentas: ili estas imagoj de tempo estonta, de tempo tute nova. Lafantomoj flugos en lamondon, korpiĝos kaj potenciĝos, kaj niaj filoj kaj nepoj ilin vidos, ilin sentos kaj ĝuos.

En la plej malproksima antikveco, kiu jam de longe elvisiĝis el la memoro de la homaro kaj pri kiu nenia historio kon- servis al ni ec la plej malgrandan doku-

50 RIGA STELO

№ 3—4

и душу, одинаковыя способности, оди- наковые идеалы, однаго Бога въ своемтъ сердиЪ, братья, которые должны помо- гать другъ другу и дружно работать для счастья и славы своей семьи — эти братья сдфлались другъ для лруга совер- шенно чужими, разъединились, какъ бы на всегда, на враждуюцщия отдфльныя группы и между ними началась постоян- ная война. Въ течеше многихъ тысяче- ЛЬ, въ течеше всего историческаго времени, эти братья вЪфчно только сра- жались между собою и всякаго ‘рода взаимное понимаше другъ друга было абсолютно не возможно. Пророки и поэты мечтали о томъ отдаленномъ, за- терянномъ въ туманф будущаго, вре- мени, когда люди снова начнутъ пони- мать другъ друга и вновь соединятся въ одну семью; но это были лишь одни мечты. Объ этомъ говорилось какъ о сладкой мечтф, но никто и не думалъ объ этомъ серьезно и никто въ это не вфрилъ.

вотъ, теперь въ первый разъ мечта, лелфянная въ теченше тысячелЪтйй, на- чинаетъ осуществляться. Въ неболь- шомъ городкф франиузскаго побережья собрались люди изъ различныхъ странъ, принадлежацие различнымъ нащональ- ностямь и они встрфчаются между собою не какъ нфмые и глуше: они понимаютъ другъ друга, они разгова- риваютъ одинъ съ другимъ какъ братья, какъ члены одной наши. Часто схо- дятся лица, принадлежация къ различ- нымъ нащональностямъ и также пони- маютъ взаимно одинъ другого; но какая громадная разница между ихъ взаимо- понимашемъ и нашимъ! Тамъ по- нимаетъ другъ друга лишь незначитель- ная часть собравшихся, кои имфли воз- можность посвятить много времени и изрядно поизрасходоваться на изучеше чужихъ языковъ, всф же друге прини- маютъ участе въ этихь съЪфздахъ лишь своимъ сердцемъ, а не головой; на на- шемъ же съфздЪ взаимно понимаютъ другъ друга всЪ участники собрания, насъ легко понимаеть BCAKIĤ, KTO хо- четъ насъ понять и ни бЪдность, ни отсутстве свободнаго времени не за- крываютъ кому либо ушей, чтобы услы- шать и понять наши р$чи. Тамъ

menton, la homa familio disigis kaj ĝiaj membroj cesis kompreni unu la Fratoj, kreitaj ciuj lau unu modelo, fratoj, kiuj havis ciuj egalan korpon. spiriton, egalajn kapablojn, egalajn idealojn, egalan Dion en siaj koroj, fratoj, kiuj devis helpi unu la alian kaj labori kune por la felico kaj la gloro de sia familio, tiuj fratoj fariĝis tute fremdaj unuj al aliaj, disiĝis sajne por ciam en malamikajn grupetojn, kaj inter ili komencigis eterna milito. En la dauro de multaj miljaroj, en la dauro de la tuta tempo, kiun la homa historio memoras, tiuj fratoj nur eterne batalis inter si, kaj cia interkompreniĝado inter ili estis absolute ne ebla. Profetoj kaj poetoj revadis pri ia tre malproksima nebula tempo en kiu la homoj denove komencos komprenadi unu la alian kaj denove kuniĝos en unu familion; sed tio ci estis nur revo. Oni parolis pri tio, kiel pri ia dolca fantazio, sed neniu prenis ĝin serioze, neniu kredis pri gi.

alian.

egalan

Kaj nun la unuan fojon la revo de mil- jaroj komencas realiĝi. En la malgrandan urbon de la franca marbordo kunvenis homoj el la plej diversaj landoj kaj nacioj, kaj ili renkontas sin reciproke ne mute kaj surde, sed ili komprenas unu alian, ili parolas unu kun la alia kiel fratoj, kiel membroj de unu nacio. Ofte kunvenas personoj de malsamaj nacioj kaj kompre- nas unu alian; sed kia grandega diferenco estas inter ilia reciproka komprenigado kajlania! Tie komprenas sin reciproke nur tre malgranda parto da kunvenintoj, kiuj havis la eblon dedici multegon da tempo kaj multegon da mono, por lerni fremdajn lingvojn, — ciuj aliaj partoprenas en la kunveno nur per sia koro, ne per sia kapo, sed en nia kunveno reciproke

1911

RIGA STELO 51

взаимное понимаше достигается путемъ искусственнымъ, обиднымъ и несправед- ливымъ, ибо тамъ членъ одной нащюналь- ности подчиняется передъ членомъ другой нашюнальности, говоритъ на его языкЪ, стыдясь своего, заикается, крас- нфетъ и чувствуеть себя стБсненнымъ передъ своимъ собесфдникомъ, въ то время какъ сей послфднйЙ, сознавая свое превосходство, чувствуетъь себя гор- дымъ; на нашемъ собраши нфтъ нашй сильныхъ или слабыхъ, привиллегиро- ванныхь и лишенныхъ привиллемй; никто никому не подчиняется, никто ни передъ кфмъ не стесняется; мы всЪ стоимъ на одномъ общемь нейтраль- номъ фундаментЪ; мы всЪ здЪсь впол- н$ равноправны; мы чувствуемъ себя членами одной нащи, членами одной семьи и вотъ, первый разъ въ истори человЪчества, мы, представители различ- ныхъ нащональностей, стоимъ одинъ возлЪ другого не какъ чужеземцы, не какъ конкуренты, а какъ братья, которые, не навязывая одинъ другому своего языка, понимаемъ другъ друга; не подозр$- ваемъ другъ дружку изъ-за той тьмы, ко- торая ихъ раздфляетъ, а уважаемъ другъ друга, любимъдругъдругаи жмемъодинъ другому руки, безъ лицемЪрая, какъ это дЪлаютъ представители одной нащональ- ности по отношенйю къ представителямъ другой, а совершенно искренно, какъ че- ловфкъ по отношеншо къ человЪку.

Мы должны хорошо сознавать всю тор- жественность настоящей минуты, ибо гостеприимныя ст5ны города Булони сое- динили сегодня не французовъ съ англи- чанами, не русскихъ съ поляками, а людей съ людьми. Да будетъ бла- гословенъ сегодняшний день и да велики и славны будутъ посл дствя этого зна- менательнаго дня!

Сегодня мы собрались, чтобы неопро- вержимыми фактами показать всему свЪту то, во что до сего времени никто не хотБлъ вфрить. Мы покажемъ му, что взаимное пониман!е между людьми разныхь нащшональностей есть вещь вполнф достижимая, и что для этого вовсе н$тъ необходимости, чтобы одинъ вародъ подчинялъ себЪ или ассимили- ровалъ другого насильственно, что

sin komprenas ciuj partoprenantoj, nin facile komprenas ciu, kiunurdeziras nin kompreni, kaj nek malriceco, nek nehavado de tempo fermas al iu la orelojn por niaj paroloj. Tie la reciproka kompreniĝado estas atingebla per vojo nenatura, ofenda kaj maljusta, car tie la membro de unu nacio humiliĝas antau la membro de alia nacio, parolas lian lingvon, hontigante la sian, balbutas kaj ruĝiĝas kaj sentas sin genata antau sia kunparolanto, dum tiu ci lasta sentas sin forta kaj fiera; en nia kunveno ne ekzistas nacioj fortaj kaj malfortaj, privilegiitaj kaj senprivilegiaj, neniu humiliĝas, neniu sin genas ; ni ciuj staras sur fundamento neutrala, ni ciuj estas plene egalrajtaj; ni ciuj sentas nin kiel membroj de unu nacio, kiel membroj de unu familio, kaj la unuan fojon en la homa historio ni, membroj de la plej malsamaj popoloj, staras unu apud alia ne kiel fremduloj, ne kiel konkuran- toj, sed kiel fratoj, kiuj, ne altrudante unu al alia sian lingvon, komprenas sin reciproke, ne suspektas unu alian pro mallumo ilin dividanta, amas sin reciproke kaj premas al si reciproke la manojn ne hipokrite, kiel alinaciano, sed kiel homo al homo.

sincere,

Ni konsciu bone la tutan gravecon de la hodiaua tago, gar hodiau inter la ga- stamaj muroj de Bulonjo-sur-Maro kun- venis ne francoj kun angloj, ne rusoj kun poloj, sed homoj kun homoj. Benata estu la tago, kaj grandaj kaj gloraj estu ĝiaj sekvoj!

Ni kunvenis hodiau, por montri al la mondo, per faktoj nerefuteblaj, tion, kion la mondo gis nun ne volis kredi. Ni montros al la mondo, ke reciproka kom- prenigado inter personoj de malsamaj

52 RIGA STELO

№ 3—4

стфны, раздфляюция народы между со- бою ‘не являются необходимымъ и вЪч- нымъ услошемъ ихъ самобытности, что взаимное понимане между творешями одного и того типа не фантастический бредъ, а явлене совершенно естествен- ное, которое лишь только по причинамъ, о которыхъ приходится сожалфть и ко- торыхъ слфдуеть стыдиться, было на долгое время замедленно, но которое, рано или поздно должно было наступить наконецъ, и вотъ явлеше это наступило, выступая пока еще робко, не см$лыми шагами, но разъ наступивъ, оно уже не остановится на своемъ пути и вскорЪ воцарить по всему свЪту, такъ что внуки наши не захотятъ даже вЪфрить, что. существовало когда-то время, когда все было иначе, что люди — эти цари земли — въ течене долгаго, долгаго вре- мени не понимали другъ друга! Каж- дый, кто говоритъ, что нейтральный искусственный языкъ вещьневозможная, пусть прйдетъ сюда иубЪдится. Каждый, ктоутверждаетъчтоорганырЪ$чиразныхъ народовъ устроены различно, что говоря на искусственномъ языкЪ каждый непре- мфнно долженъ выговаривать различно, по своему, и что поэтому лица, даже изучивиие этотъ языкъ, не будутъ въ состояши понимать другъ друга, пусть прйдеть къ намъ сюда и, если онъ человЪкъ честный, и не захочетъ со- знательно лгать, онъ признаетъ, что онъ ошибался. Пусть онъ прогуляется въ эти дни по улицамъ города Булони, пусть наблюдаетъ, какъ прекрасно пони- маютъ другъ друга представители раз- ныхъ нашюнальностей, пусть онъ спро- ситъ встр$тившихся эсперантистовъ, какъ много времени и денегъ они по- тратили на изучеше искусственнаго языка, пусть онъ сравнить ихъ отвЪты съ тБми огромными жертвами, которыхъ требуетъ изучеше каждаго изъ нату- ральныхъ языковъ и, если онъ человЪкъ честный, пусть онъ идетъ возвфстить громко мру: „да, искуственный языкъ вполнф возможенъ, взаимное пониманше людей между собою посредствомъ ней- тральнаго языка не только вещь вполнЪ осуществимая, но и чрезвычайно легкая“. Совершенно вЪрно, мноме изъ присут- ствующихъ здЪсь влад$ютъ нашимъ язы-

nacioj estas tute bone atingebla, ke por ci tio tute ne estas necese, ke unu popolo humiligu au englutu alian, ke la muroj inter la popoloj tute ne estas io necesega kaj eterna, ke reciproka komprenigado inter kreitaj'oj de tiu sama speco estas ne ia fantazia revo, sed apero tute natura, kiu pro tre bedaurindaj kaj hontindaj cir- konstancoj estis nur tre longe prokrastita, sed kiu pli au malpli frue nepre devis veni kaj kiu fine nun venis, kiu nun el- pasas ankorau tre malkuraĝe, sed, unu fojon ekirinte, jam ne haltos kaj baldau tiel potencege ekregos en la mondo, ke niaj nepoj ec ne volos kredi, ke estis iam alie, ke la homoj, la regoj de la mondo, longan tempon ne komprenis unu alian ! Ciu, kiu diras, ke neutrala arta lingvo estas ne ebla, venu al ni, kaj li konver- tiĝos. Ciu, kiu diras, ke la parolaj or- ganoj de ciuj popoloj estas malsamaj, ke giu elparolas artan lingvon alie kaj la uzan- toj de tia lingvo ne povas kompreni unu alian, venu al ni, kaj, se li estas homo honesta kaj ne volas konscie mensogi, li konfesos, ke li eraris. Li promenadu en la venontaj tagoj en la stratoj de Bulonjo- sur-Maro, li observadu, kiel bonege sin komprenas reciproke la reprezentantoj de la plej diversaj nacioj, li demandu la ren- kontatajn esperantistojn, kiom multe da tempo au mono ciu el ili dedicis por el- lerni la artan lingvon, li komparu tion ci kun la grandegaj oferoj, kiujn postulas la lernado de ciu lingvo natura, — kaj, se li estas homo honesta, li iru en la mondon kaj ripetadu laute: „Jes, lingvo arta estas tute ebla, kaj la reciproka komprenigado de homoj per neutrala arta lingvo estas ne sole tute ebla, sed ec tre kaj tre facila“. Estas vero, ke multaj el ni posedas nian

1911

комъ еще довольно плохо и говорятъ съ трудомъ, вм$сто того чтобы говорить плавно; но, сравнивая ихъ шероховатую рЪчь съ прекраснымъ говоромъ другихъ, каждый сознательный наблюдатель за- мЪтитъ, что причина этого лежитъ не въ самомъ языкЪ, а лишь въ недоста- точной подготовкЪ этихъ лицъ.

Посл многихъ тысячелЪт взаим- наго состоян!я глухо-нфмоты и борьбы, теперь въ Булони начинается факти- чески въ большей мфрЪ взаимное пони- маше и браташе отдфльныхъ членовъ различныхъ нащшональностей всего чело- вЪчества; и разъ начавшись, оно уже не остановится, но будетъ идти впередъ все болЪе и боле могучимъ ходомъ, пока послфдшя тфни вфчнаго мрака не ис- чезнутъ разъ на всегда. Велики ны- нфшые дни Булони! Да будуть они благословенны на вЪки!

На первомъ конгрессЪ Эсперантистовъ необходимо сказать нфсколько словъ о борцахъ за наше дЪло. Но прежде, ч$мъ я буду говорить о борцахъ-эсперан- тистахъ, я считаю своимъ долгомъ ска- зать нфсколькословъ о человЪкЪ, заслуги котораго для нашего дла огромны, но къ которому, къ сожалфнйо мноше эспе- рантисты часто относятся не справедливо только потому, что онъ, много рабо- тавъ для идеи международнаго языка вообще, не принадлежитъ къ кружку друзей той спешальной формы языка, за которую мы боремся. Я говорю о высоко- чтимомъ Гоаннф Мартын ШлейерЪ, авторЪ языка Воляпюкъ. Форма языка, надъ которою работалъ этотъ почтенный старецъ, оказалась не практичной; путь избранный имъ оказался не пригоднымъ и дБло, за которое онъ боролся, скоро погибло и своею гибелью принесло гро- мадный вредъ нашей общей идеф и той спещальной формЪ, за которую боремся мы. Но мы должны быть справедливыми, мы должны цЪнить каждаго человЪка не по сго побфдЪ или поражению, а по его дфламъ и заслугамъ. А работы и заслуги Шлейера велики. `Съ великимъ усерщемъ онъ работалъ надъ идеей международнаго языка въ течене многихъ лЪтъ; въ то время какъ мноме давали только мало разработанные проекты, онъ первый, у котораго

RIGA STELO 58

lingvon ankorau tre malbone kaj malfacile balbutas, anstatau paroli flue; sed, kom- parante ilian balbutadon kun la perfekte flua parolado de aliaj personoj, ciu kon- scienca observanto facile rimarkos, ke la kauzo de la balbutado kusas ne en la lingvo, sed nur en la nesufica ekzerciteco de la diritaj personoj.

Post multaj miljaroj da reciproka surda- muteco kaj batalado, nun en Bulonjo-sur- Maro fakte komenciĝas en pli granda mezuro la reciproka kompreniĝado kaj fratiĝado de la diverspopolaj membroj de la homaro; kaj unu fojon komenciĝinte, ĝi jam ne haltos, sed irados antauen ciam pli kaj pli potence, gis la lastaj ombroj de la eterna mallumo malaperos por ciam. Gravegaj estas la nunaj tagoj en Bulonjo- sur-Maro, kaj ili estu benataj.

En la unua kongreso de la Esperan- tistoj estas necese diri kelkajn vortojn pri la gisnunaj batalantoj de nia afero. Sed antau ol mi parolos pri la batalantoj speciale esperantistaj, mi sentas la devon diri ci tie kelkajn vortojn pri unu homo, kiu havas tre grandajn meritojn en nia afero kaj al kiu bedaurinde la esperan- tistoj ofte rilatas maljuste nur tial, car li, multe farinte por la ideo de lingvo internacia generale, ne apartenas tamen al la amikoj de tiu speciala lingva tormo, por kiu ni batalas. Mi parolas pri la tre esti- minda sinjoro JOHANN MARTIN SCHLEYER la autoro de Volapuk. La lingva formo, por kiu laboris tiu respektata maljunulo, montriĝis ne praktika; l!» kiun li elektis, montriĝis ne bona, kaj ia alero, por kin li batalis, baldau falis, kaj per sia falo ĝi alportis grandan malutilon al nia ideo entute kaj precipe al tiu speciala formo de la ideo, por kiu ni batalas. Sed ni devas esti justaj, ni devas taksi ciun homon ne lau lia venko au malvenko, sed lau liaj laboroj. Kaj la laboroj kaj meritoj de sinjoro SCHLEYER

vojn

54 RIGA STELO

хватило силъ итери$нья создать языкъ разработанный съ начала и до конца (хотя Эсперанто въ то время и былъ уже готовъ, но не былъ еще опубли- кованъ) и не его вина, что языкъ его не оказался практичнымъ. Онъ быль первымъ, который работая безъ устали, разбудиль интересъ публики къ иде нейтральнаго языка и не его вина, что его погибшее дфло на долгое время ох- ладило интересъ всего свфта ко вся- ‘кому искусственному языку. Онъ хотфлъ сотворить великое доброе дЪло и чтобы достичь этого, онъ трудился много, усердно и страстно и мы должны цфнить его не по результатамъ его работы, а по его намфрешямъ и его трудамъ. Если идеБ международнаго языка суж- дено будетъ когда нибудь побЪдить, — все равно, въ формЪ-ли Эсперанто или другого языка — имя Шлейера будетъ занимать всегда самое почетное мЪсто въ истори нашей идеи и это имя CB5TB никогда не забудетъ. Я надЪфюсь, что я буду выразителемь MubHIA всфхъ участниковь нашего конгресса, если скажу: „мы выражаемъ наше сердечное спасибо господину Шлейеру, первому и самому энергичному шонеру идеи ней- тральнаго международнаго языка !“ Теперь я перейду къ работникамъ- эсперантистамъ. Не пришло еще время писать оффищальную исторшю нашего дфла, и я боюсь, что я могъ бы ока- заться несправедливымъ, по отношен!ю къ тому или другому лицу при срав- нительной оцфнкЪ заслугъ отдфльныхъ борцовъ. Поэтому я не буду называть ихъ всфхъ поименно, но всфмь имъ вмЪстЪ выражаю свою сердечную благо- дарность за ихъ труды отъ имени всфхъ друзей Эсперанто. Восемнадцать лть прошло съ того дня, когда Эсперанто появился на свфтъ. Не легки были эти восемнадцать лЪтъ. Теперь я вижу передъ собою громадное число горячихъ друзей Эсперанто, которые являются представителями почти всфхъ странъ земного шара, почти всЪхъ нашй свЪфта, всхъ ранговъ, положешй и классовъ. Богата и обширна уже наша литература, многочисленны наши газеты, по всему свфту разбросаны теперь многочислен- ные общества и клубы эсперантистовъ

№ 3—4

estis tre grandaj. Kun granda fervoro li laboris por la ideo de lingvo internacia en la dauro de multaj jaroj; dum multaj personoj donadis nur nudajn projek. tojn, li estis la unua, “kiu havis sufice da pacienco, per ellabori plenan lingvon de la komenco gis la fino (kvankam Espe- ranto tiam estis jam preta, ĝi ne estis ankorau publikigita) kaj ĝi ne estas lia kulpo, se la lingvo montrigis ne praktika. Li estis la unua kiu, per senlaca labo- rado vekis la intereson de la mondo por la ideo de lingvo neutrala, kaj gi ne estas lia kulpo, se lia falinta afero por longa tempo malvarmigis la mondon por cia arta lingvo. Li volis fari grandan bonon, kaj por la atingo de tiu bono li laboris tre multe kaj fervore, kaj ni devas lin taksi ne lau lia sukceso, sed lau lia volo kaj laboro. Se la ideo de lingvo inter- nacia iam venkos la mondon — tute egale, gu ĝi estos sub la formo de Esperanto au de ia alia lingvo — la nomo de SCHLEYER okupos ciam la plej honoran lokon en la historio de nia ideo, kaj tiun ci nomon la mondo neniam forgesos. Mi esperas, ke mi esprimos la opinion de ciuj partopre- nantoj en nia kongreso, se mi diros: „ni esprimas nian koran dankon al sinjoro SCHLEYER, la unua kaj plej energia pioniro de la ideo de neutrala lingvo internacia !“

Nun mi transiros al la laborantoj speciale esperantistaj. Ne venis ankorau la tempo skribi oficialan historion de nia afero, kaj mi timas, ke mi povus fari ian publikan maljustajjon al tiu au alia persono ce la kompara taksado de la meritoj de la di- versaj batalantoj. Tial mi ne nomos ciun el ili aparte, sed al ciuj kune mi esprimas koran dankon pri ilia laborado en la nomo de ciuj amikoj de Esperanto.

Dek ok jaroj pasis de la tago, kiam Es- peranto aperis en la mondon. Ne facilaj estis ci tiuj dek ok jaroj. Nun mi vidas antau mi grandegan nombron da varmega

У

1911 RIGA STELO 55

и теперь на всемъ свЪтф нфтъ грамот- Haro человЪка, которому не было бы извфстно о нашемъ Nbub. Korma я смотрю на блестящее положеше, кото- раго достигло теперь наше дфло, я съ волнешемъ въ душф вспоминаю о первыхъ шонерахъ, которые работали для нашего дфла въ то грустное время, когда мы всюду встрфчали еще только насмфшки и пресл$доваше. Мноше изъ нихъ живы еше и съ радостью въ серлцЪ теперь они смотрятъь на плоды своей работы. Но, увы, многихъ изъ нихъ уже нфть въ живыхъ. Восем- надцать лфть — большой промежутокъ времени. За это время смерть похитила отъ насъ MHOTHXB усердныхъ сорат- никовъ. Перечислить всфхъ ихъ нфтъ возможности; я упомяну лишь немногихъ изъ нихъ. Ранфе другихъ покинулъь насъ Леопольдъ Эйнштейнъь, первый ревностный пропагандистъ нашего дЪла ; смерть его была чувствительнымъ уда- ромъ для нашего дфла вообще и преи- мущественно для распространенйя его въ Гермаши. Затфмъ смерть похитила Тосифа ВаснЪвскаго, симпатичнаго и всЪми любимаго апостола нашего дфла въ ПолышЪ. А нЪфсколько лфтъ тому назадъ умеръ тотъ, кому Эсперанто обязано многимъ, очень многимъ и безъ кого наше дфло, быть можетъ, лаже и вовсе не существовало бы: я говорю о незабвенномь В. Г. ТромпетерЪ. Никогда не говоря о себЪф, не требуя для себя какой либо благодарности, онъ взяль на свои плечи все наше дЪло, когда сго положене было наиболфе тя- желымъ; онъ безъ посторонней помощи поддерживалъ его, пока число эсперан- тистовъ не стало настолько значитель- HBIMb, чтобы быть въ состоявши под- держивать дло общими силами. °Какъ радовался бы онъ теперь, если бъ могъ видЪть теперешнее положене нашего дла!

КромЪ этихъ трехъ именъ еще есть много, много лицъ, которые много пора- ботали въ пользу нашего дЪла и которые уже не жильцы нашего м!ра и не могутъ видЪть плодовъ своихъ трудовъ. Они умерли тфломъ, но они живутъ въ на- шей памяти. Я предлагаю, милостивые государи и государыни, почтить ихъ

amikoj de Esperanto, kiuj reprezentas per si preskau ciujn landojn de la tera globo, preskau ciujn naciojn de la mondo, ciujn rangojn, statojn kaj klasojn de la homoj- Tre granda kaj vasta estas jam nia litera- turo, tre multaj estas niaj gazetoj, en la tuta mondo ni havas nun grupojn kaj klubojn esperantistajn, kaj al neniu klera homo en la mondo la nomo de nia afero nun estas jam nekonata. Kiam mi rigardas la nunan brilantan staton de nia afero, mi rememoras kortusite pri la unuaj pioniroj, kiuj laboris por nia afero en tiu malĝoja tempo, kiam ni cie renkontadis ankorau nur mokon kaj persekuton. Multaj el ili vivas ankorau kaj ili rigardas nun kun ĝojo la fruktojn de sia laborado. Sed ho ve, multaj el niaj pioniroj jam ne vivas, Dek ok jaroj estas granda peco da tempo. En tiu ci granda spaco da tempo la morto rabis al ni tre multe el niaj fervoraj kun- batalantoj. Citi ciujn nomojn estus nun afero ne ebla; mi nomos nur kelkajn el ili. La plej frue forlasis nin LEOPOLD EINSTEIN, la unua energia propagandisto de nia afero; lia morto estis granda bato por nia afero entute, kaj speciale por gia disvastiĝado en Germanujo. Poste la morto rabis al ni JOZEFON WASNIEWSKI la sim- patian kaj de ciuj amatan apostolon de nia afero en Polujo. Kaj antau kelke da jaroj mortis tiu persono, al kiu Esperanto suldas multe, tre multe kaj sen kiu nia afero nun eble tute ne ekzistus : mi parolas pri la neforgesebla W.H. TROMPETER. Neniam parolante pri si, postulante por si nenian dankon, li prenis sur siajn sultrojn nian tutan aferon, kiam ĝi trovigis en la plej malfacilaj cirkonstancoj ; li sola subtenadis

ĝin tiel longe, ĝis la nombro de la esperan- tistoj farigis sufice granda, por subtenadi la aferon per fortoj komunaj. Kiel li gojus nun, se li vidus la nunan staton de nia afero!

Krom la nomitaj tri personoj estas an- korau granda, ho ve, tre granda nombro

56 ВЕСА ЗТЕШО

№ 3—4

память вставашемъ. Тфнямъ всфхъумер- шихъ борцовъ-эсперантистовъ Первый Конгрессъ Эсперантистовь выражаетъ свое уважеше и шлетъ благоговЪйный привЪтъ !

Скоро начнутся работы нашего KOH- гресса, посвященнаго истинно-братскому единеню людей. Въ эту торжественную минуту сердце мое полно чЪмъ-то таин- ственнымь и не поддающимся опредЪ- ленпо и я чувствую потребность облег- чить свое серце молитвой, обратиться къ нБкой высшей силЪ и призвать ея помощь и благословеше. Но, точно также, какъ я въ настояций моментъ не являюсь представителемьъ какой- либо наши, а просто челов къ, точно также я чувствую, что въ эту минуту я не при- надлежу къ какой либо нашональной или партйной релиши, а чувствую себя лишь челов комъ. И въ настояций MOMEHTB передъ моими духовными очами стоить лишь та моральная Сила, которую знаеть въ своемъ сердиЪ каждый человфкъ и къ этой-то невЪ- домой Сил$ я обращаюсь съ моей мо- Литвой :

Молитва ‚,Надфющихся“.

ТебЪ,о безплотная мощь безъ названья, Державная власть надъ вселенной, Источникъ велиюЙ любви и познанья И жизни духовной нетлфнной,

ТебЪ, о комъ люди различно толкуютъ, Koro же душой одинаково чуютъ, ТебЪ, созидающей Силф-твердынЪ,

Мы молимся нынЪ !

Не секта отдфльная насъ созывала, Не догмы усердье сл$пое, НЪтъ, насъ собираетъ иное начало: Вселенское и мровое. И съ нашею вЪрой, свободной и равной, И ставшей для насъ безънасишя главной, Къ ТебЪ мы приходимъ, семьей своей тфсной, Отецъ нашъ небесный!

Ты создаль прекрасной людскую природу,

Ее извратили мы сами, Питая враждебность народа къ народу, На братьевъ кидаясь волками.

da personoj, kiuj multe laboris por nia afero kaj kiuj nun jam ne loĝas en nia mondo kaj ne povas vidi la fruktojn de siaj laboroj. Ili mortis korpe, sed ili ne mortis en nia memoro. Mi proponas, esti- mataj sinjorinoj kaj sinjoroj, ke ni honoru ilan memoron per leviĝo de niaj segoj. Al la ombroj de ciuj mortintaj batalantoj esperantistaj la unua kongreso Esperantista esprimas sian respekton kaj pian saluton!

Baldau komenciĝos la laboroj de nia kongreso, dedicita al vera fratiĝo de la homaro. En tiu ci solena momento mia koro estas plena de io nedifinebla kaj mistera kaj mi sentas la deziron faciligi la koron per ia prego, turni min al iu plej alta forto kaj alvoki gian helpon kaj benon. Sed tiel same kiel mi en la nuna mo- mento ne estas ia naciano, sed simpla homo, tiel same mi ankau sentas, ke en tiu ci mo- mento mi ne apartenas al ia nacia au partia religio, sed mi estas nur homo. Kaj en la nuna momento staras inter miaj animoj okuloj nur tiu alta morala Forto, kiun sentas en sia koro ciu homo, kaj al tiu ci nekonata Forto mi turnas min kun mia preĝo:

Prego de la Esperantistoj.

Al Vi, ho potenca senkorpa mistero, Fortego, la mondon reganta, Al Vi, granda fonto de l' amo kaj vero Kaj fonto de vivo konstanta, Al Vi, kiun ciuj malsame prezentas, Sed ciuj egale en koro Vin sentas, Al Vi, kiu kreas, al Vi, kiu reĝas,

Hodiau ni preĝas.

Al Vi ni ne venas kun kredo nacia, Kun dogmoj de blinda fervoro; Silentas nun ciu disput' religia Kaj regas nur kredo de koro.

Kun ĝi, kiu estas ce ciuj egala,

Kun gi, la plej vera, sen trudo batala,

Ni staras nun, filoj de l'tuta homaro Ce Via altaro.

Homaron Vi kreis perfekte kaj bele, Sed gi sin dividis batale ; Popolo popolon atakas kruele ; Frat' fraton atakas sakale.

1911

RIGA STELO 57

О Ты, остаюцийся тайною вфчной,

Услышь этотъголосъ молитвы сердечной:

Судьбу устрояций rpbmaaro м!ра, Подай ему мира!

Мы клялись работать, клялись мы

сражаться

За благость сосфла къ сосФду,

Всесильный ! Намъ, слабымъ, не дай унижаться,

Пошли намъ за битвой — побЪфду!

На нивЪ Твоей же трудящихся съ рвеньемъ,

Отецъ, осфни Ты насъ благословеньемъ,

Не дай одолть насъ жестокости дикой,

Дай доли великой!

Подымемъ надежды зеленое знамя,

Символъ красоты, совершенства !

Въ серцахъ да пылаетъ священное пламя,

Въ борьбЪ да обрящемъ блаженство!

Разрушимъ мы стфны межъ расъ и народовъ

И рухнуть подпоры громоздкля сводовъ,

И землю, гдБ мы, какь въ тюрьмЪ изнываемъ,

Мы сдфлаемъ раемъ!

Ho, kiu ajn estas Vi, forto mistera, Auskultu la vocon de l'preĝo sincera, Redonu la pacon al la infanaro

De l'granda homaro! Ni j'uris labori, ni juris batali, Por reunigi l'homaron. Subtenu nin, Forto ne lasu nin fali, Sed lasu nin venki la baron ; Donacu Vi benon al nia laboro, Donacu Vi forton al nia fervoro, Ke ciam ni kontrau atakoj sovagaj. Nin tenu kuraĝaj.

La verdan standardon tre alte ni tenos: Ci signas la bonon kaj belon. La Forto mistera de l'mondo nin benos, Kaj nian atingos ni celon. Ni inter popoloj la murojn detruos. Kaj ili ekkrakos, kaj ili ekbruos Kaj falos por ciam, kaj amo kaj vero

Ekregos sur tero. L. L. ZAMENHOF,

Перевелъ для журнала „ЗВЪЗДА РИГИ“ и посвятилъ свой переводъ редактору - издателю В. Ф. ШМУРЛО

Всев. ЧЕШИХИНЪ.

Универсальная Эсперанто-Ассоцлащя. Universala Experanto-Asocio.

Lau la vocdonado de la Delegitoj, la Komitato de U. E. A. por la periodo 1910 — 1912 konsistos el s-roj H. Bolingbroke Mudie, London; Th. Rousseau, Dijon; P. Blaise, London; A. Carles, Beziers; D-ro M. Kandt, Bromberg; P. Linares, Cordoba, Ed. Privat, Paris; F. Rockmann, Magde- burg; J.Schmid, Bern: St. Szabuniewicz: Moskvo ; — Vickomitatanoj (anstatauantoj); D-ro A. Stromboli, Genova; W. A. Vogler, Hamburg. La Komitato faris poste la je- najn elektojn : S-ro H. Bolingbroke Mudie, prezidanto de U. E. A.; S-ro Th. Rousseau vicprezidanto: S-ro H. Hodler, direktoro de la Centra Oficejo de U. E. A.; S-ro Ed. Stettler, vicdirektoro kaj financa fakestro.

La Oficiala Jarlibro de U.E.A. por 1911 j'us aperis. Gi formas belan volumon de 152 paĝoj kaj enhavas plenajn informojn pri U. E. A. ĝia historio, ĝia organizo, $iaj servoj, la kompletan liston de la Delegitoj. Oficejoj kaj Esperantiaj kun utilaj informoj pri ili. Du geografiaj kartoj estas aldo- nataj, kiuj montras la disvastiĝon de U. E.A. Tiu Jarlibro, kiun nepre devas posedi c'iu Esperantisto, estas senpage sendata al ciu membro de U.E. A. paginta sian ko- tizajon por 1911.

Okaze de la granda internacia aviada konkurso, organizata de la franca gazeto „Le Journal“ kun diverslandaj societoj, U. E. A., konsiderante la gravecon de tiu

58

RIGA STELO

№34

manifestado por la plifaciligo de la inter- homaj rilatoj, aranĝis monkolekton por la donaco de medalo kun Esperanta surskribo al la sukcesinta aviadisto, se eble Espe- rantisto. Jam multaj ciiulandaj personoj sendis donaceton por tiu monkolekto, kiu restas ankorau malfermata. Ciuj dona- coj, ec' malgrandaj, estas danke akcep- tataj. (Sin turni al „Esperantio“ rue de la Bourse, Geneve-Svisujo). Ne tiom estas grava la alteco de l'!monsumo, kiom la multeco kaj internacieco de la donacantoj.

La dua Kongreso de U. E. A. okazos en Antverpeno, de la 27-a gis la 30-a de Au- gusto 1911 t. e. tuj post la Esperantista Kongreso, de kiu ĝi estos memstara. La celo de c'i tiu Kongreso estas ekzamenado de la plenumita agado kaj fiksado de la laboroj por la venonta jaro. La kongres- kotizaj'o estis fiksista nur je Sm 2. (Kun la oficialaj dokumentoj). Krom tio la per- sonoj, kiuj ne povas c'eesti je la Kongreso, sed deziras gin helpi kaj ricevi la Kon- gresan Dokumentaron povas aliĝi kiel help- kongresanoj, pagante Sm l. Oni povas aligi tuj de nun.

(El oficiala Gazeto Esperantista).

L'adreso de la Berlina Oficejo de U. E. A. dem la 1 januaro 1911 estas: Berlin S. W. 61, Schleiermacherstrasse No. 11, Theodor Kohler, Delegito de U. E. A.

MOSKVO, La 5 de februaro en la loĝejo de Moskva Societo Esperantista okazis regiona kun- veno de U. E. A. La regiona Delegito S. Szabu- niewicz faris raportparolon, kies rezumon ni dona: „Lau la decido Jde Augsburga Kongreso de U. E. A. en ciu Regiono devas okazi almenau unu fojon jare Regiona Kunveno altirante ciujn membrojn al kuna agado. Ni ciuj celas al la sama luma ide- alo, kies nomo estas Esperantismo. Por akceli gian baldauan alvenon ni bezonas du ilojn: 1) Komunan lingvon, por ke povu partopreni en niaj vicoj ciuj popoloj kaj 2) Neutralan organizan fundamenton, prezentantan bazon por la realigo de niaj idealoj.

Gia nomo estas U. E. A. Sen ĝi niaj celadoj restus nur abstraktaj, neaplikeblaj aspiroj. Gi sola liveras al ni konkretaj'ojn, sen kiuj ni povus nur revi, sed neniel vivi internacie. Dank' al la zorge kontrolata adresaro de U. E. A. — Delegitoj kaj la liverataj de ili servoj, ciu Esperantiano trovas sur la tuta terglobo amikojn pretajn lin helpi.

Jen la tabelo de servoj en la Moskva Regiono dum la jaroj 1909 kaj 1910: Administrado, financoj: 79 (1909)-140 (1910); Komerco: 49-82; Turismo : 10-16; junuloj: 2; Diversaj: 29, Sume 188 (en 1909)

kaj 268 (1910). Do, la servoj duobliĝis. Lau la decidoj de la Augsburga Kongreso, estas rekomen- dite, ke la Delegitoj elektu Konsulojn precipe por laboristoj, turismo, junuloj kaj komerco.

La laboro de Regiona Delegito ciutage kreskas, sed mankas homoj dezirantaj lin helpi. La gravaj postenoj de konsuloj por turismo, junuloj kaj komerco vakas. La dezirantoj helpi estas petataj komuniki tion al la Delegito, prefere skribe,

Ni ekokupis en 1910, lau nia kvanto, la unuan en la tuta mondo lokon, superante la nombron 200. Ni konservu tiun c'i honoran postenon.

У. Е. А. проникаеть въ Перс1ю иКитай! Въ настоящее время уже имфются делегаты въ Тавриз$ и Шанха$.

Новые Делегаты: Novaj Delegitoj :

БАКУ. П. В.Пичугинъ. Церковный дворъ.

BAKU. P.V, Picugin. Cerkovny dvor.

БАТУМЪ. Семень Мкртичьянъ, преподаватель армянскаго училища.

BATUMO. Simeono Mkrticjan, in- struisto de armena lernejo.

ВОРОНЕЖ. Александръ Василь-

евъ, Азовско-Донской Коммерческй Банкъ. p VORONEJ. Aleksandro Vasiljev,

Azov-Donskoi Komerc-Banko.

ВЫ ПТШИ-ВОЛОЧОКЪ. Тверск. губ. Витольдь Рачкф вичЪ. Островъ, домъ Вафей.

VYSNIJ-VOLOCOK. Gub. Tvera. Vi- told Raczkiewicz, Ostrov, d. Vafej

ЕГОРЬЕВСКЪ. Ряз. губ. Н.ЗЪ$ нинъ.

EGORJEVSK. Gub. Riazan: V.Zenin.

KALIS. Meczysaw Kaus. Vilago Ptaszkovice. Posto Zdutiska-Wola, guber- nio Kalis.

КАМАРЬ. Екатериносл. губ. Д-ръ В. Лебедевъ.

KAMAR. gub. Ekaterinosl D-ro V.Le- bedev.

КАРСЪ. Стильянъ Павл иди теперь живетъ въ Туапсе, Акрополь.

KARS. Stiljano Pavlidi nun logas en Tuapse, Akropol.

КОСТРОМА. ВмЪсто г-жи А. Шара- повой Делегатомъ нынче состоить Д-ръ А. А. ЦвЪтаевъ. Редакшя газеты „Костромская Жизнь“.

KOSTROMA. Anstatau F-ino A. $a- rapov la Delegito nun estas D-ro A.A.

1911 RIGA STELO 59

Cvetaev. Redakcio de la gazeto „Ko- stromkaja Ĵizn“.

ЛЮБЛИНЪ. Д-ръ Владимръ Ти- хомировъ.

LUBLIN. D-ro VladimirTihomirow.

НИКОЛАЕВЪ, Херсонской губ., Ни- ковская ул. 57. Борисъ Лебедевичъ- Драевский.

NIKOLAEV. gub. Hersona, Str. Nikof- skaja 57 Boriso Lebedevic'-Dra- evskij.

С. ПЕТЕРБУРГЪ. Ал. Зайцевъ. Петербургская сторона. МытнинскйЙ пер. 5, кв. 55,

5. РЕТЕВВОВСО. . Al Zajcev. Peterb. Storona, Mytninski per. 5, log. 55, ПЕТРОЗАВОДСКЪ. Олонецкая губ. Семенъ Епиновъ. Широкая ул. 15. PETROZAVODSKO. Gub. Olonecka. Semen Epinov, Sirokaja ul, 15. ПОДОЛЬСКЪ, Моск. губ. Инженеръ Эмили Карлсенъ. Цементный заводъ. PODOLSK, gub. Moskva. Ingeniero Emilio Karlsen, Cementny Zavod. IOPbBEBCKIH 3ABOJ[D. Ekarepuuo- славск. губ. AHTOHB KpacTHH». JURJEVSKIJ ZAVOD, gub. Ekaterinosl. Antonio Krastin.

Adreso de Varietea Esperanta Ligo: Reichenbach en Vogland, Nordstr. 14. S-ro D-ro Otto Linse.

ВОПРОСЫ ЯЗЫКА. — LINGVAJ DEMANDOJ.

Объ эсперантскомъ стилф. (окончанше)

Теперь мы даемъ переводъ того же самаго отрывка (см. № 1) въ духЪ языка Эсперанто, сдфланный самимъ Авторомъ языка:

Pri la Esperanta Stilo. (fino) Nun ni donas la tradukon de tiu sama peco (vidu No. 1) en stilo Esperanta, faritan de nia Majstro mem :

„Estimata sinjoro! Mi havas la honoron raporti al vi, ke „kauze de kuracado, rekomendita al mi de la kuracisto, mi en la nuna tempo ne povas plenumi la pro- meson, kiun mi donis al vi; mi ankau sciigas vin, ke mi revenos hejmen post du monatoj, ne pli frue ol en la fino de Augusto.“

Итакъ, если хотите переводить пра- вильно, переводите смыслъь каждой фразы, а не отдфльныя слова; ошибка, которую часто дфлаютъ не одни только начинаюцце.

Tiel, se vi deziras fari tradukon gustan, traduku la sencon de ciu frazo, sed ne la apartajn vortojn; eraro, kiun ofte faras ne nur la komencantoj.

OKAZINTAJO.

Га katviro estas virseksa, tial oni diras pri tiu — „li“; sed la katino, ec se tiu havas „infanojn“, restas virga kaj pri tiu oni diras „gi“. Cu vi miras, kara leganto? Vi ne kredas, ke la katino-akusintino povas resti virgulineto, ento senseksa, pri kiu oni povas diri „gi“, kvazau tiu estus germana das Weib? Vin miras tiu „okazin- tajo“ ? Ankau min, samideano | Sed mi povas nur diri, ke tiu okazintaj'o ne estis revo, sed fakto, tion konstatos la legantoj de la decembra numero de la Revuo! Sed sufice da serco, ni serioze miras, se la tradukinto de „Okazintaj'o“ ne atentis gin, kial la Redaktoro de la eminenta Revuo malzorgis tiun aferon ? !

Vera okazintajo, terura okazintajo! Nia bela lingvo Esperanto, nia monto de fido naskis ne muson, sed ...... katinon de neutra sekso!

Okazintaj'o, pri kiu mi kredas, neniam sonĝis ec Cehov mem !

Kaj kion diros la fideluloj, kiuj havas la rajton fidi ke Lingvo Internacia estu iom pli logika ol tiu, kiu pri la virino, pri tiu personigita ideo de ineco, diras das Wrib?

60 REGAS TEO № 3—4

Kial IDO en la rolo de Lingvo internacia ne povas superi la lingvon

ESPERANTO?

de Prof. P. Christaller-Stuttgart, Germanujo.

De Esperanto deriviĝis en la 1907a jaro nova lingvo, nomata Ido, kies anoj pre- tendas, ke ilia idiomo estas supera al Esperanto, ke gi estas „simpligita Esperanto“, ili prefere gin nomas „Reform-Esperanto“ kvankam ili bone scias, ke la esperantistoj juĝas tian vortuzon ne honesta. Kaj ciu senpartia homo konsentas ke ne estas nobla maniero uzi nomon, kiu jam akiris famon en la mondo, por ensovi propran fabrikaj'on. Kaj la esprimo „Reform-Esperanto“ certe jam multe helpis al la idanoj por gajni sekvantojn, car la homoj sin okupantaj pri helpa lingvo ciam estas progresemaj, laj tial ili satas la vorton reformo. Generale kun tiu esprimo oni ligas la sencon de plibonigo. Kaj kiam oni multe fanfaronas, ec per diroj ne ĝustaj, oni kompreneble iom atingas sian celon. Oni ekzemple diras pri fama „delegacio“ kiu kunigis tiom da scienculoj, tiom da societoj, tute silentante pri tio, ke mono kaj subteno por tiu kunigo precipe venis al Esperantujo, kaj ke post la akcepto de Ido multaj aligintaj personoj au societoj protestis“) kontrau la agadmaniero de l'ceforganizintoj de la „elekto“ de helpa lingvo, kaj multaj pliaj societoj au iliaj reprezentantoj larus la samon, kiam ili havus ian intereson fari ĝin, car la tutgranda plejmulto el tiuj personoj au societoj estas tute indiferenta pri la konkuro nun ekzistanta inter Esperanto kaj Ido.

Kial nun ni uzas kaj instruas kaj propagandas Esperanton kaj ne Idon ?

Ni komencu kun vorto de S-ro L. E. Meier- Munheno, kiu montras tri el la tialoj, kiuj nin tenas ce Esperanto. S-ro Meier estas unu el la plej malnovaj germa- naj esperantistoj. Li multe laboris pri kaj por Esperanto, precipe tradukante nove- lojn kaj poemojn.“9) Post apero de lao; li tute aliĝis al ĝi, opiniante ke la nova idiomo estas plibonigo de Esperanto. Car teorie multo el la diroj de la du Ido-patroj kaj papoj sajnas unuarigarde akceptinda, ankau mi mem unue juĝis tiele, eg nun ankorau mi akceptus kelkajn sangojn faritajn en tiu sistemo. Nu, antau la lasta germana Esperanto- kongreso S-ro Meier skribis al mi: mi sciigas vin „ke mi nun definitive forlasis „Idon“kaj ree aldonis min al „Esperanto“,car miaj dujaraj spertoj firme konvinkis min, ke Ido, pro siaj sencesaj reformoj, aliigoj kaj plibonigoj,proponitaj de ciuspecaj personoj,neniam fariĝos finita,certa kajpraktika lingvo. Due, laula intencoj de la estroj de la propagando de Ido, tiu ci idiomo fariĝu lingvo tauga nur por instruitaj homoj, sed ne ankau por simplaj personoj, kiujabsolvis nur elementaran lernejon; lau mia opinio „mon d- lingvo“ devas taugi por ciuj homoj, verkistoj, kiel laboristoj ktp, sed ne nur por instruituloj. Trie: Nur tialingvo interna- cia fine venkos, kiu altirisla plej grandan anaron, kaj Ido ne- niam povos superesti tiurilateEsperanton! Ni priparolu Ja tri punk- tojn nomitajn kaj poste aldonu kelkajn pliajn.

Idoprosiaj sencesaj reformoj, aliigoj kaj plibonigoj neniam fariĝos finita, certa kaj praktika lingvo.

Unuarigarde estas tre aprobinda la diro: ni ne katenas nin per rigidaj legoj, ni ciam estas pretaj akcepti kaj enkonduki plibonigojn, ni estas emaj al ciu vera pro- greso. Sed praktike baldau montriĝas ke tia devizo ne estas oportuna ; la sperto montris ke ĝenerale la homoj, almenau la amaso da ili, aliĝas al tia ideo nur kiam

7) La listo de la protestintoj estas senpage ricevebla de la Centra Oficejo, 51, rue de Clichy, Paris. “4) Edziĝa festo en Capri (Kapri); La monahejo de Sendomir; Ama vivo en la naturo; Wilhelm Tell; Kantaro,

nano

1911 RIGA STELO 61

ĝi vidas la aplikon en la vivo. Prof-ro Ostwald ekzemple en Usono nur gajnis mult- nombrajn adeptojn por la ideo de internacia lingvo post kiam li montris Esperanton jam vastigitan kaj multuzatan, Nu, ciu aferisto, industriisto, kiu legas la cititajn vor- tojn, diros al si: mi atendas ankorau ĝis la lingvo estas fiksa, antau ol mi elspezas monon por katalogoj verkitaj en gi. Ankau la eldonistoj de libroj hezitos eldoni je propra risko ion gravan. Aliparte ciuj satantoj disputon pri lingvaj aferoj venos grandare por fliki tie au tie, por proponi ec tute sangitajn projektojn. Tiaj dispute- muloj certe multe satis la revuon „Progreso“, kiu unue estis malfermita por ciuj tiaj proponoj. Sed kiam la „Ididoj“ tro multiĝis“). tiam la redaktanto, la ciam prava, ec pravega, tamen flatema kaj sajne cedema al personoj, kies nomoj estas gravaj por sia celo — forskuis la nekonvenulojn, uzante amindaj'ojn kiel „malsaĝa“ k tp., kvankam la verkema lingvoautoro monatojn antaue estis altsate laudita — ce sia idaniĝo. Oni devas ankau diri ke en „Progreso“ tute senpartie estas presita alia, teorie tre bona lingvosistemo, sed ian tagon la redaktanto deklaris ke li nun volas dedici sian revuon al la plibonigo de Ido sola, kaj unu sia trabanto ec skribis, ke Ido bezonas periodon de netusebleco. Kiu ne ridas, memorante la antauajn riprocojn al Espe- ranto pro la netusebleco de ĝia „Fundamento“! Cetere fakto estas, ke Ido nur tuj post gia akceptiĝo sanĝiĝis gravamaniere, deposte la idestroj prudente sin gardis, oficiale enkonduki gravajn reformojn kaj ili nun povas diri: „ni estas ciam progrese- maj,“ kaj samtempe: „nia lingvo ne sanĝiĝis notinde.“ Sed kio ne estas, povas fariĝi: prof-ro Ostwald, kiu sajne ne intencas esti au resti trabanto de la idopatroj, jam publike avizis, ke Ido bezonas ankorau reformojn kaj ke li baldau proponos ilin. Ni supozu ke la idanaro kreskegas, tiam certe diverslandaj lingvistoj eble ankau ek- traktos Idon, kaj ili versajne trovos siajn specialajn punktojn sangotindajn. Mi kredas ke Ido ne povas ripozi, se ne gi kusas en a Esperanto kontraue havas sian Fundamenton fiksitan, ĝi ne estas tro detala por ĝeni la uzantojn, tamen ne tro liber- lasa por ebligi disfalon. Ciu iomete pripensanto la aferon devos konfesi ke tia lingvo absolute ion bezonas, kiu kompensas la ce naciaj lingvoj generalan uzadon, fiksitan en la popolo mem. Dum la regado de l'ido-patroj, ilia alero povas ankorau iomete prosperi, sed kiam ili iam forlasos la kampon, tiam eble regos Akademio, same fruktoporta kiel tiu de „Idiom neutral“, kiu de dudek jaroj vivetas kaj sangigas, dum fundamentita Esperanto konkvestas la mondon. Mi ja tute ne diras, ke Espe- ranto estas plene perfekta, precipe ne por ciam, sed mi rezonas, ke ĝi estas kiel internacia lingvo pli tauga ol ia nacia lingvo, ke ĝi estas pli perfekta lau konstruo ol ia ajn nacia, kaj: kiam naciaj, lingvoj taugus por la aspirata celo, se oni povus konsenti pri nur unu el ili, kiel ne povus Esperanto plene, ec pli multe taugi, mal- grau iaj difektoj, kiuj cetere ne por ciuj kusas ce la samaj punktoj ? (daurigota).

Неизвфстныя до сего времени мысли великихъь людей о международномъ язынЪ и Эсперанто.

Nekonitaj opinioj de eminentaj homoj pri la lingvo internacia 8. Esperanto.

l. вътъ на этотъ вопросъ даетъ Фредерикъ

Во время Пятаго Конгресса мноме | Пужула въ майской книг журнала Га эсперантисты спрашивали о причин$ | Веуцо. ДЪло въ томъ, что Арибау, ка- чествованя поэта Бонавентура Карла | талонець по происхождению, былъ горя- Арибау, Вопауешега Саг1оз Атфац. От- | чимъ патрютомъ; оцфнивъ его заслуги,

*) Jen la idaro de Ido (patro): 1)Ido (filo), ĝi naskigis kelkajn monatojn depost la elekto de Ido (provotekston oni trovas en „Lingvo Internacia“ 1909. pg 821); la nuna Ido restis de tiam preskau la sama. 2) Reform-Ido Duthil I. (L. Int. 1909. 32). 8) Reform-Ido Seidel I (L.I. 1909. 171 821), 4) Reform-Ido Seidel IL (L.I. 1909. 279322, 5) Reform-Ido Duthil II. (L.I. 1909. 322), 6) Reform-Ido Brandt (L.I. 1909. 323), 7) Reform-Ido W ei ssbart :L. I. 1909. 323), 8) Reform-ldoInterlingve German Esperantisto 1909. 189),

62 В б АЗТЕВО

отечество поставило ему памятникъ въ гор. Барселонф. Затфмъ, незадолго до Конгресса, Авремемъ Кампани, въ бума- гахъ за 1817 годъ архива Общества Фи- лософовъ, была найдена рукопись съ тек- стомъ рфчи на тему: „О Возможности Универсальнаго Языка“, прочитанной Карломь Арибау передь собрашемъ Общества Молодежи, основаннаго имъ въ Барселонф и предсЪдателемъ кото- раго онъ въ то время былъ, имфя всего 19 лЪтъ отъ роду!

Воть причина, почему каталонске эсперантисты ликовали, отыскавъ своего пра-патрона, своего родного, домашняго шонера, носителя великой идеи единаго международнаго языка! Вотъ почему во время Пятаго Конгресса были оказаны особыя почести бюсту Арибау. Ката- NOHCKIE эсперантисты торжествовали, найдя своего Толстого, своего Макса Мюллера и въ порывЪ своего ликованйя, пригласили эсперантистовъ, собравших- ся на Конгрессъ со всЪхъ частей cebra, Bb UX ролной городъ, по-братски раз- дфлить съ ними ихъ семейную радость!

„Голстой и Максъ Мюллеръ убЪдили многихъ,“ говорить Пужула, „но если бы можно было разыскать всфхъ Тол- стыхъ и всфхъ Максовъ Мюллеровъ и показать каждаго изъ нихъ родной странф въ качеств лицъ, оц$нившихъ и признавшихъ всю важность между- народнаго языка, сколь рЪшительнфе подвинулось бы наше дЪло! Д.Ъйстви- тельно, признавъ заслугу такого одобре- шя, въ тоже время нельзя н еотмЪфтить, на сколько MHBHlE соотечественника проникаетъ глубже въ насъ, нежели мнЪ- ше иностранца!

Нельзя не согласиться съ этими сло- вами. Къ сожалВню размфры нашего журнала не позволяютъ намъ привести полностью текстъ интереснаго доклада

№ 3—4

Арибау, а потому, отсылая лицъ жела- ющихЪ ближе познакомиться съ нимъ къ № 45 журнала Га Веучцо, мы должны ограничиться здфсь лишь извлечешемъ слБдующихъ мнЪнй, высказанныхъ Ари- бау въ 1817 году, т. е. почти 100 лЪтъ тому назадъ:

„Разлище языковъ можетъ быть только наказащемъ за нашу гордость. — Изуче- Hie языковъ, составляющее краеуголь- ный камень современнаго воспитания ре- бенка, есть въ сущности средство, про- диктованное намъ необходимостью, и безъ котораго мы не можемъ разсчиты- вать на политическую систему: но это средство совершенно непригодное, если смотрЪфть на него отвлеченно.“

„Насколько было бы лучше, если юно- шество, которое учится въ Европ, упо- требило бы это драгоцфнное время, изучая дфло, а не слова... Отсюда ясно, что изучеше каждаго отдфльнаго языка является весьма несовершеннымъ и сложнымъ методомъ исправления разно- языщя; сложнымъ — вслфдстве много- численности и разнообрамя живыхъ языковъ, а также всл6дств!е совершен- ной запутанности грамматическихъ и систематическихъ основныхъ правилъ, численно нер$дко уступающихъ мЪсто ихъ исключенямъ; несовершеннымъ — вслфдстве невозможности обладать ими всфми и крайней трудности усвоешя Bb совершенствЪ хотя бы нфкоторыхъ изъ нихъ. Но не таково, по моему мнфнйо, должно быть средство испра- влешя этого, можно сказать, еще биб- лейскаго грЪха. МнЪф кажется, что ка- ждый со мной согласится, если я скажу, что этого можно было бы достичь, если бы всЪ рЪшились говорить одинаково, хотя быть можетъ и не всЪ признаютъ, что такое взаимное согласие возможно.“

,

БОНАВЕНТУРА КАРЛЪ АРИБАУ,

Эсперанто на Практик%. Esperanto en la Praktiko.

Преподаван!е — Instruado. Франщя. Въ ГреноблБ за недостат- комъ преподавателей открыт1е четырехъ курсовъ пришлось отложить до осени

Въ Виши также прошлось многимъ отка- зать въ премЪ на курсы за недостатком мЪста. Эсперантовведено вомногихъком- мерческихъ училищахъ Гавра и Булони.

1911 RIGA STELO 63

Белычя. Для подготовки къ УП Меж- дународному Конгрессу эсперантистовъ въ Антверпенф посБщаютъ курсы около 300 человЪкъ,а также 14 полицейскихъ офицеровъ и 116 городовыхъ изучаютъ Эсперанто.

Болгар1я. Организуется Болгар- ская Лига Учителей языка Эс- перанто. Въ ШуменЪ при открыт курсовь священникомь МЛадинскимъ произнесена рфчь и цитировано Еван- геме па язык Эсперанто.

Эсперантская жизнь. Esperanta vivo.

Aurais. Masbernaa nbanua Tugan Кененъ включила въ свой репертуаръ нБсколько номеровъ на языкЪ Эсперанто.

На концертЪ въ ПортсмутЪ извфстный хормейстеръ В. Гринъ публично за- явилъ, что, по егомнфню, Эсперанто — лучш языкъ въ мрЪ для пня.

Австр1я. Въ Тр!естЪ Эсперанто за- воеваетъ себ прочное положете. Около 180 чел. посфщаетъ эсперантсше курсы.

Венгр1я. Эсперантская ассошашя „Га \ег4а Эёапдаг4о“ насчитываетъ уже 2000 членовъ.

Франщя. Эсперантское движеше увле- каетъ и рабоч1я массы. Такъ, группы эс- перантистовъ-рабочихъ за истекший мЪсяцъ основались въ ЛиможЪ, а также въ Софи (Болгар1я), ВисбаденЪ (Герман!я) и Будапешт (Венгрия). Въ ПарижЪ открыты спешальные эсперантск!е курсы для наборщиковъ. Интересно, что въ Парижф функшонируеть 28 типографи съ эсперантскимь шрифтомъ, 6 слово- литенъ и 3 фабрики эсперантскихъ ли- нотиповъ (наборныхъ машинЪъ). Форми- руется международная лига кельнеровъ и лакеевъ - эсперантистовъ. Адрессъ: Eduard Urban, kelnero, Grand Hotel du Globe, 71 rue Monge, Paris).

Герман1я. Основанъ „Союзъ гер- манскихъ жел $знодорожни- ковЪ - эсперантистов“. Opra- номъ союза является журналъ „Ёе’оода Esperantisto“. Anpecp: Otto Glade. Bahnhofsverwalter Kŭllenhahn b. Elberfeld.

Kaiserslautern. En loka grupo prof. P. Christaller paroladis pri: „La valoro

=

de la fremdlingva instruado ĝenerale k de Esperanto speciale“.

Самосъ. Открыто общество эсперан- тистокъ „Затоза Езрего“. Первое тор- жественное засфдане имЪфло мЪсто въ Большомъ ЗалЪ Княжескаго дворца въ присутстви княжеской четы. Почетной предсЪфдательницей Общества и главной его инишаторшей является супруга княза Самосскаго Елена.

Швейцар!я. Въ Берн основанъ Институтъ для распространеня языка Эсперанто.

Критъ. Эсперантское движенше на остров$ замфтно прогрессируетъ. Въ Геракл!он$ образовалось „Панэл- линское Общество Эсперантистовъ“. Но- вое общество приступаетъ къ изданию журнала „Критское Эсперантское Эхо“.

Китай. Новыя эсперантскя общества открыты въ Шанха $, Пекин, Кан- тон и Фуки.

Бразиля. Въ Палатф Депутатовъ Дункеэ-де-А брошесъ предложилъ ассигновать субсидию въ (десять тысячъ франковъ) въ пользу Бразильской Лиги Эсперантистовъ. ан Абро- шеса встртило дружную поддержку Bb рядахъ всфхъ парламентскихъ партий.

Internacia Medicino. Oficiala organo de la Tutmonda Esperanta Kuracista Asocio „Teka“ Gi estas nova faka revuo, kredeble tre satota de la c'iulandaj kuracistoj. La unua numero (Januaro 1911) sajnas tre interesa; gi enhavas artikolojn pri „mekanika antisepso“ kaj „mastisol“,

iologia metodo de klinika esplorado, Vi- debla parolo por surd-mutuloj, Dentkli- niko dentkuracisto por lernejoj, hedo- nal-hloroform-narkozo, Ehrlich-Hata 606 : Salvarsan'. Kiom kostas moderna mond- vojaĝoj? La alkoholproblemo, Bibliografio. Adreso por manuskriptoj, gazetoj abon- mendoj, ktp: Internacia Medicino Koc'en- broda, Dresden, Germanujo; jarabono Sm. 3.00.

Къ cepkubHiio coGHparexael MApOK'b. Извфстная фирма ЗепЁ въ своемь karanorb ma 1911 romp, даетъ переводъ на Эсперанто всфхь техническихъ тер- миновъ по филателии. :

64 RIGA STELO № 3—4

KRESTOMATIO

por infanoj kaj komencantoj Redaktata de Romano Frenkel“).

Vulpo kaj Leporo. Rusa popola fabelo.

Vivis en la arbaro vulpo kaj leporo. La vulpo havis dometon glacian, la leporeto — bastan. Alvenis la printempo, — la dometo de l” vulpo fandigis, la dometo de la leporo staras kiel antau'e. Ekenviis la vulpo, ekpetis la leporeton, ke g'i enlasu g'in en sian dometon por varmig' kaj poste elpelis g'n for el la dometo.

Iras la leporeto sur la vojo kaj ploras; renkonte al g'i kuras hundoj.

— Tjaf, tja! Pri kio lepocjo, vi ploras.

— Kiel mi povas ne plori, — diras la leporeto : — mi havis dometon el basto, la vulpo — el glacio. G'i petis de mi permeson varmig' kaj el- pelis min for.

— Ne ploru, lepoc'jo, — diras la hundoj: — ni g'in elpelos ! Alvenis ili al la dometo.

— Tjaf, tjaf, tjaf! Iru, vulpo, for !

Kaj g'i al ili de la forno krias :

— Kiam mi elig'os, kiam mi elsaltos, flokoj flugos tra la stratoj!

Ektimis la hundoj kaj ekkuris for per c'iuj fortoj.

Ekploris la leporeto kaj ekiris denove sur la vojo. Trafig'as renkonte al li la urso.

— Pri kio, lepoc'jo, vi ploras?

Kaj la leporo rediras :

Kiel mi povas, Micjo““), ne plori: mi havis bastan dometon, la vulpo — glacian. G'i petis de mi permeson varmig'i kaj g'uste min el la dometo forpelis.

— Ne ploru, lepoc'jo, — diras la urso, — ni iru, mi g-in forpelos.

— Ne, vi ne forpelos.

— Ne, mi forpelos !

Ekiris ili la vulpon peladi.

— Iru, vulpo, for! — ekblekis la urso.

Kaj g'i de la forno krias :

— Kiam mi elig'os, kiam mi elsaltos, flokoj flugos tra la stratoj !

Forkuris pro timo ankau' la urso.

Denove iras la leporeto ; renkonte al g'i venas la bovo.

X) Ciuj artikoloj de tiu-ci fako estas senditaj al mi de diverslandaj esperantistoj por eldonota de mi Krestomatio au tradukitaj de mi mem. La represo de ili ne estas permesata. Mi petas pri alsendo de artikoloj por tiu-c'i fako rekte al mi. — Romano Frenkel. Eniseisk, Siberio, Ruslando.

34) Tiel la rusa popolo nomas la urson.

1911 RIUG'A “STEBO 65

— Pri kio, lepocjo, vi ploras ?

— Kiel mi povas ne plori: mi havis bastan dometon, la vulpo— glacian. G'i petis de mi permeson varmigi kaj g'uste min el la dometo forpelis.

— Ni iru, mi g'in forpelos.

— Ne, bovo, vi ne forpelos !

La hundoj pelis — ne forpelis, la urso pelis — ne forpelis, ankau vi ne forpelos.

— Ne, mi forpelos !

Alvenis ili al la dometo.

— lu, vulpo, for, — ekblekegis la bovo.

Kaj g'i de la forno krias.

— Kiam mi elig'os, kiam mi elsaltos, flokoj flugos tra la stratoj !

Ektimis ankau: la bovo, nur helpu Dio forkuri! Denove iras la lepo- reto kaj ploras. lris g'i, iris — venas renkonte la koko kun falc'ilo.

— Pri kio, lepoc;jo, vi ploras ?

— Kiel mi povas ne plori: mi havis bastan dometon, la vulpo — glacian. G'i petis de mi permeson varmig'i kaj g'uste min el la dometo forpelis.

— Ni iru, mi gin forpelos.

— Ne, vi ne forpelos. La hundoj pelis — ne forpelis, la urso pelis — ne forpelis, la bovo pelis — ne forpelis, vi ankau', ne forpelos !

— Ne, mi forpelos !

Alvenis ili al la dometo.

— Kikeriki! — el ciuj fortoj ekkantis la koko. — Sur dorso portas mi falc'ilon, por vulpa kapo deprenilon ! Iru, vulpo, for !

Elkuris la vulpo por rigardi, kia besto alvenis. La koko sin j'etis al gi, kaj g'in mortbuc'is per la falcilo. Kaj de tiu tempo la koketo kun la leporeto komencis vivi — vivadi, ric'econ akiradi.

Tradukis R. FRENKEL.

Ŝerco de studento.

En Wiŭrzburg studento fis'kaptis ce la rivero Majn, kaj ciun minuton li s'ajne eltiradis fisson. Tio tre kolerigis alian fististon, kiu staris Je cent pas'oj de li, sed kiu nenion kaptis. Furioza, c'i tiu fine ekkuris al la poli- cejo por denunci la nekonatan fististon, c'ar li ja supozis, ke la studento ne havis permeson por fiskapti. Baldau' alvenis policisto: „Mi vin petas, sinjoro, diru al mi, kiu vi estas ?“ — „Ves“ respondis la junulo: „mi estas studento ! jen estas mia karto de legitimado.“ — „Sed c'i-tiu karto ne raj- tigas vin por fiskaptado.“ — „Mi tute ne fis'kaptas !“ — „Kio ?“ demandis mirante la policano, vi ja ankorau' tenas vian hokfadenon en la rivero !“ — „Certe, mi tion faras, sed mi ne fis'hokas !“ — „Nu, kion do vi faras ?“ — „Vidu,“ diris la studento, eksaltigante el la rivero la hokfadenon kun fis'o : „mi nur akvumas mian haringon,“

H. BOUCON,

Profesoro c'e la liceo de Annecy (Francujo).

66 RIGA STELO

№ 3—4

LITERATURA FAKO.

Leo Tolstoi. с LA MORTO DE IVANO ILJIC.

Novelo.

Сариго 1.

En la granda konstruajo de juĝaj in- stitucioj dum la pauzo de kunsido pri la afero de Melvinskij, la juĝanoj kaj la pro- kuroro kunvenis en la kabineto de Ivano Egorye Sebeko, kaj oni ekparolis pri la fama afero de Krasov. Fedor Vasilic, ek- flamigis, pruvante la nejugeblecon ; Ivano Egoryc insistis pri sia opinio; Petr Ivanyc, komence ne aliĝinte la disputon, ne parto- prenis ĝin kaj legetis la fus alportitan gazeton.

— Sinjoroj! diris li, — Ivano lIljic ja mortis !

— Cu vere?

— Ĵen, legu, — diris li al Fedor Vasilie donante al li la fresan, ankorau odoran numeron.

En nigra bordero estis presita: „Pras- kovja Fedorovna Golovina kun anima do- loro sciigas la parencojn kaj konatojn pri la morto de sia amata edzo, membro de Apelacia Tribunalo, Ivano Iljice Golovin, okazinta la 4an de februaro en la nuna 1882 jaro,

La elporto de l'korpo — vendredon, je la unua, posttagmeze.“

Ivano lljic estis kolego de l' kunvenintaj sinjoroj, kaj ciuj lin amis. Li malsanis jam de kelkaj semajnoj ; laudire, lin frapis malsano nekuracebla. La ofico estis an- korau lasita al li, sed oni jam konjektis pri tio, ke, okaze de lia morto, tiu ofico povas esti donita al Alekscev, kaj la oficon de Alekseev ricevos au Vinnikov, au Stabel. Tial, audinte pri la morto de lvano Ijic, ciu el la sinjoroj, kunvenintaj en la kabineto, pensis antau cio kian in- fluon povas havi tiu morto sur la ofic- sangojn au promociojn de la juĝmembroj mem au de iliaj konatoj.

— Nun,certe, mi ricevos laoficon de Stabel au tiun de Vinnikov, — pensis Fedor Vasilic.

— Oni ĝin promesis al mi jam de longe, kaj tiu rangaltigo signifas por mi aldonon de 800 rubloj, krom la enspezoj de l'kancelario.

— Mi devas nun peti la translokon de mia bofrato el Kalugo, — pensis Petr Ivanyc — La edzino tre ĝojos pri tio. Nun si ne povos plu diri, ke mi neniam nenion faris por siaj parencoj.

— Mi ciam opiniis, ke li ne plu levigos, — lautvoce diris Petr Ivanyc. — Mi bedauras !

— Kian malsanon li suferis ?

— La kuracistoj ne povis difini. Tio estas, ili difinis, sed malsame. Kiam mi vidis lin la lastan fojon, al mi sajnis, ke li resaniĝos.

—Kaj mi tute lin ne vizitis post la festoj. Mi nur intencis tion fari.

— Cu li havis kapitalon ?

— Sajnas, la edzino posedas iometon. Sed, ion mizeran.

Estas necese nun sin viziti, Treege malproksime li loĝis.

— Tio estas al vi malproksime. .. De vi estas cio malproksime.

— Ĵen, line povas pardoni al mi, ke mi logas trans la rivero, — kun rideto rigard- ante al Sebeko, diris Petr Ivanyc. Kaj ili ekparolis pri la grandeco de Vurbaj di- stancoj kaj foriris por la kunsido.

Tiu morto elvokis en ciu ne sole la konsiderojn pri la translokoj kaj ver- sajnaj sangoj de oficoj, sekvontaj dank' al ĝi, la fakto mem, ke mortis proksima

konato, vekis en ciuj sciigintoj, — kiel or- dinare, la senton de gojo pri tio, ke mortis li, ne mi.

-— Bonege! li mortis, mi — ne, pensis kaj sentis ciu. La intimaj konatoj, tiel no- mataj amikoj de Ivano Iljic, а pensis nun pri tio, ke ili devas plenumi tre enuan devaron de konveneco: veturi por la rek- viemokaj fari kondolencvizitonal lavidvino.

La plej intimaj kolegoj de la mortinto estis Fedor Vasilie kaj Petr Ivanyc.

Petr Ivanyc estis lia kamarado en la lernejo de Juroscienco kaj sentis sin sulda al Ivan lljic.

Dirinte dum la tagmanĝo al sia edzino la sciigon pri la morto de lvan lljic kaj

1911 RIGA

konsiderojn pri la versajna transloko de la bofrato en ilian distrikton, Petr Ivanyc, ne kusiginte por ripozi, surmetis frakon kaj veturis al la hejmo de l'mortinto.

Се la perono de la loĝejo de Ivano Iljic staris kaleso kaj du droskoj. En la ter- etaĝa antaucambro, apud la vesthokaro estis apogita kontrau la muro brokata cerkkovrilo kun kvastetoj kaj galono briligita per pulvoro. Du sinjorinoj, nigre vestitaj, demetadis la peltetojn. Unu el ili estis fratino de Ivan Iljic, konata sinjorino, lia estis nekonata, Kolego de Petr Ivanyc, Svarz iris malsupren, sed, ekvidinte de l'supra stupo la eniranton, haltis kaj okulsignis al li, kvazau dirante : malsage agis Ivano lljic; vi kaj mi tiel ne farus.

La vizaĝo de Svarz kun la vangharoj lauangle kaj tuta maldika lia figuro en frako prezentis, kiel ciam, elegantan solenecon, kaj tiu soleneco, ciam kontra- stanta la sercemon de Svarz, havis tie tute specialan spritecon. Tiel pensis, Petr Ivanyc.

Pĉtrlvanyc lasis la sinjorinojn iri antau si kaj malrapide sekvis ilin sur la stuparo. $varz ne iris malsupren, sed haltis supre. Petr Ivanyc komprenis, kial : evidente, li volis interkonsenti, kie hodiau ili ludos vin- ton“). La sinjorinoj pasis sur la stuparon al la vidvino, kaj Svarz, kun serioze tenataj fortikaj lipoj kaj petola rigardo, per movo de l'brovoj signis al Petr Ivanyc dekstren, en la cambron de l' mortinto.

Petr Ivanyc eniris, kiel ciam fariĝas en similaj okazoj, senkonscia pri tio, kion li- devas nun fari. Li nur memoris, ke fari sig- nojn de kruco tiaokaze neniel maldecas. Pri tio, cu li devas samptempe fari salu- tojn, li ne estis tute konvinkita, tial li elektis ion mezan: enirinte la cambron li tuj komen- cis fari krucosignojn kaj iomete kvazau- saluti. Kiom la movoj de l'brakoj kaj de la kapo gin permesis, li samtempe cirkau- rigardis la cambron. Du junaj homoj, unu gimnaziano, versajne, nevoj, farante sig- nojn de kruco, eliradis el la cambro, Maljunulino estis staranta senmove. Kaj sinjorino, kun strangelevitaj brovoj ion flu- stradis al si. Akolito, en surtuto, vigla, decidema, estis ion leganta lautvoce, kun la

“) Rusa varianto de l'angla kartludo visto. Rim. de la tradukinto.

У ЕО 67

intonacio, malebliganta ian ajn kontrau- diron. Bufeda servisto Gerasim, pasinte antau Petr Ivanyc per malpezaj pasoj, estis ion dissutanta sur la plankon. Vidinte tion, Petr Ivanyc tuj eksentis odoreton de l' putranta kadavro. Dum la lasta vizito al Ivano Iljic, Petr lvanyc vidis tiun serviston en la kabineto; li estis plenumanta oficon de flegistino: Ivano Iljic estis tute aparte lin amanta. Petr Ivanyc dume faradis signojn de kruco, salutetante mezdirekten, inter la cerko, la akolito kaj la ikonoj, starantaj sur la tablo en la angulo. Poste, kiam tiu farado de krucosignoj sajnis al li jam tro longedaura, li cesis kaj komen- cis atente rigardi la mortinton.

La mortinto kusis, kiel ordinare kusas la mortintoj, en aparte peza maniero, lau- mortinte, droninte per la rigidiĝintaj mem- broj en la sternajo de l'cerko, kun la por ciam fleksita kapo sur la kuseno, elmetante, kiel ciam elmetas la mortin- toj, sian flavan vakskoloran frunton kun senharaj'oj sur la kaviĝintaj tempioj kaj la elstarantan nazon, kvazau premantan la superan lipon. Li tre aliigis; li pli maldikiĝis post tiu tempo, kiam Petr Ivanyc lin vidis, sed, kiel ce ciuj mortintoj, lia vizaĝo sajnis pli bela kaj cefe — pli impresa, ol kiam ĝi apartenis al la vivanto. La vi- zago sajnis esprimanta, ke la faroto, jam estas larita kaj farita guste. Plie, tiu mieno montris riprocon au admonon al la vivantoj. Tiun admonon Petr Ivanyc trovis malkon- vena au almenau ne koncernanta lin mem. Li eksentis sin iel malagrable, tial Petr Ivanyc refoje rapide faris signon de kruco, kaj kiel sajnis al li, tro rapide, ne konforme al la decreguloj, sin turnis kaj ekiris al la pordo. Svarz estis lin atendanta en la traira cambro, larĝe disstariginte la pie- dojn kaj ambaumane ludante post la dorso per sia klakcapelo. Unu sola rigardo al la ludema, purema kaj eleganta figuro de $varz refresigis lin. Petr Ivanyc kompre- nis, ke li, Svarz, sin sentas super tio kaj ne cedas al la korpremantaj impresoj. Tuta lia mieno diris: la incidento de la funebra diservo por Ivano Iljic nenial povas esti sufica preteksto, por konsideri la ordon de la kunsido rompita, t. e., ke nenio povas malhelpi ankorau hodiau vespere ekklaki per la kartaro sensigelante ĝin, dum la la lakeo estos dismetanta kvar nebrulintajn

68 RIGA STELO

№ 3—4

— Tamen mi bezonas vin por unu afero.

Petr Ivanyc faris saluton, haltigante sam- tempe la ekmoviĝintajn risortojn de l'pufo.

— Dum la lastaj tagoj li terure. suferis.

— C'utresuferis?— demandis Petrlvanyc.

— Ha, treege! La lastajn, ne minutojn, sed horojn, li sencese kriis. Tri tagojn kaj noktojn intersekve li senhalte kriis. Gi estis korpreme. Mi ne povas kom- preni, kiel mi ĝin elsuferis: trans tri pordoj oni audis tion. Ha! kiom mi tra- sentis.

— Kaj cu efektive li ne perdis la kon- scion, demandis Petr Ivanyc.

— Jes, — diris si per malforta voco: — ĝis la lasta momento. Liadiauis nin unu kvaronon da horo antau la morto, kaj petis forkonduki Volodja'n.

Petr Ivanyc subite imagis al si la sufe- radon de l'homo, kiun li estis koninta tiel intime, komence, kiel gaja knabo, lernanto, poste kiel plenaga kunludanto, kaj, spite la malagrabla konscio pri la hipo- kriteco de si mem kaj de la virino, tiu penso lin terurigis. Li ree ekvidis tiun saman frunton, la nazon, premantan la lipon, kaj li ektimis pro si mem.

„Tri tagnoktoj de teruraj suferoj kaj la morto. Tio povas ja okazi tuj, ciuminute ankau al mi,“ pensis li, kaj tiumomente li eksentis timon. Sed tuj, li mem ne sciis kiel, lin kuragigis la kutima penso, ke ĝi okazis al Ivano lIljic, ne al li, kaj al li ĝi ja ne okazos kaj ne povas okazi, ke, pen- sante tiamaniere, li cedas al melankolia humoro, kaj tio tute ne decas: la mieno de Svarz evidente gin montris. Farinte tian rezonadon, Petr Ivanyc trankviliĝis kaj kun intereso ekdemandis la detalojn pri la vivofino de Ivano Iljic, kvazau tiu morto estis aventuro, okazinta sole al Ivan Ihic, sed tute ne okazonta al li mem.

Post' diversaj interparbladoj pri la de- taloj de l'efektive teruraj fizikaj suferoj, trasentitaj de Ivano lljic, (tiujn detalojn Petr Ivanyc eksciis sole dank' al tio, ke la turmentoj de Ivano Iljic estis skuintaj la nervojn de Praskovja Fedorovna), la vid- vino trovis fine oportuna ekparoli pri la afero.

— Ha, Petr Ivanyc, kiel penige estas, kiel terure penige, kiel terure penige! -— kaj si reploris Petr Ivanye sopiradis kaj atendis, kiam si elpurigos la nazon. Kiam si

estis ĝin farinta, li diris: „Fidu“... kaj de- nove si ekparolis kaj eldiris tion, kio estis, kredeble, la cefa afero, pri kiu sideziris paroli kun li; tiu afero konsistis el la demandoj, kiamaniere, pro la morto de l'edzo, havigi monon el la regna kaso. Sajnige, si petis konsilon de Petr Ivanyc kiel ricevi la pension ; sed li rimarkis, ke si detalege jam . scias ec tion, kion li mem ne sciis: kiom entute oni povas elpeti de la regna trezoro okaze de tiu morto ; tamen si deziris sciiĝi, cu estas eble eltiri iamaniere ankorau pli da mono. Pĉtr Ivanyg kompleze konsentis elpensi tian rimedon, sed, iom pripensinte kaj, por konveneco, mallaudinte nian registaron pro gia avaremo, diris, ke sajnas neeble ricevi pli. Tiam si eksopiris kaj, videble, sercis rimedon, por sin liberigi de sia vizitanto. Li gin komprenis, estingis la cigaredon, leviĝis, premis la manon kaj ekiris al la vestiblo.

En la manĝocambro kun la horlogo, pri kiu Ivano lljic tiom gojis, li ĝin ac'etis en brokantejo, Petr Ivanyc'renkontis la pastron kaj ankorau kelkajn konatojn, venintajn por la rekviemo, ekvidis la konatan al li belan fraulinon, filinon de Ivan Iljic. Si estis tuta nigre vestita. Sia talio, tre slanka, sajnis ankorau pli maldika. Si havis mal- ĝojan, decidan, preskau koleran mienon. Si salutis al Petr Ivanyc' tiamaniere, kvazau li estis kulpa pri io. Malantau la filino staris, kun la sama ofendita mieno, konata al Petr lvanyc" ric'a junulo, juĝesploristo, sia fianco, laufame. Li salutis en malgaja maniero kaj volis pasi en la cambron de l' mortinto, kiam el sub la stuparo sin montris figureto de la filo, gimnaziano, treege simila al Ivano Iljic'. Sajnis, ke li vidasla malgrandan Ivanolljic', sian kolegon en la lernejo de Juroscienco. Liaj post- ploraj okuloj estis plie, tiaj, kiaj mon- triĝas c'e la malc astaj knaboj en ago de dektri-dekkvar jaroj. La knabo, ekvi- dinte Petr lvanc'y, faris severan, konfuze sulkian mienon. Pĉtr Ivanyc' kapsalu- tetis lin kaj eniris la cambron de l' mor- tinto. Komenciĝis larekviemo, — kandeloj, gemoj, incenso, larmoj, ploretoj. Pĉtr lvanyc' staris kun malserena vizaĝo, fik- sante la okulojn sur siaj piedoj. Li ne j'etis ec' unu rigardon al la mortinto, gis la fino ne cedis al la senenergiigaj influoj kaj eli- ris unu el la unuaj. En la vestiblo estis

1911

RIGA STELO 69

kandelojn; entute, nenio igas supozi, ke tiu incidento povos malhelpi al ni pasigi agrable ankau la hodiauan vesperon. Kaj li murmuretis tion al la orelo de pasanta Pĉtr Ivanyc, proponantea al li veni por la partio de vinto ce Fedor Vasilic.

Sed, videble, tiuvespere la sorto ne volis destini, vintludon al Pĉtr Ivanyc. Praskovja Fedorovna, nealta, grasa Vi- rino, spite ciuj siaj klopodoj, por aranĝi la malon, tamen largiganta de la sultroj suben, tuta nigre vestita, kun la kapo, kovrita de krepo, kaj kun la same strangelevitaj brovoj, kiel la sinjorino, staranta kontrau la cerko, eliris el sia cambraro kun aliaj sinjorinoj kaj, akompaninte ilin gis la pordo de Г mortintejo, diris: „Tuj estos rekviemo; eniru, mi petas“.

$varz, sancele salutinte, haltis, evidente, nek akceptante, nek rifuzante la proponon. Praskovja Fedorovna, rekoninte Petr Ivanyc, ekgemis, alpasis al li tute prok- sime, prenis lin ce la mano, dirante: „mi, scias, ke vi estis vera amiko de Ivano INie ...“ — kaj rigardis al li, atendante de li agojn, konformajn al tiuj vortoj. Petr Ivanyc sciis, ke kiel antaue konvenis „fari signojn de kruco, tiel nun decis premi

la manon, ekĝemi kaj diri: „Fidu !“ — Kaj li tiel faris. Farinte tion, li eksentis, ke la dezirita rezultato estis atingita: li estas emocita kaj si — ankau.

— Venu, mi petas, gis oni komencos ; — mi bezonas paroli kun vi, diris la vidvino. Donu al mi la brakon.

— Petr Ivanyc donis la brakon, kaj ili ekiris internajn cambrojn, preter Svarz, kiu malgaje okulsignis al Petr Ivanyc.

— „Adiau la vinto! Ne koleru, ni prenos alian kunludanton. Nu, kiam vi vin libe- rigos, ni povos ludi kvinope, diris lia ser- cema rigardo.

Petr Ivanyc eksopiris ankorau pli pro- funde kaj malgaje kaj Praskovja Fedo- rovna danke premis lian manon. Enirinte sian salonon, tapetitan per rozkolora kre- tono kaj lumigitan per dubehela lampo, ili sidiĝis ce la tablo: si sur la kana- pon, kaj PetrIvanyc sur malaltan pufon, kun senordiĝintaj risortoj, kiu nesimetrie ka- viĝadis pro lia pezo. Praskovja Fedorovna volis lin averti, por ke li sidiĝu sur alian seĝon, sed trovis tiun averton ne kon- forma al sia situacio, kaj sin detenis. Sidi-

ĝante sur la pufon, Petr Ivanyc ekmemoris, kiel Ivano Ilic, aranĝante tiun salonon, petis de li konsilon pri tiu sama rozko- lora kaj verdfolia kretono. Sidiĝante sur la kanapon kaj pasante preter la tablo (la tuta salono estis plena da aj'etoj kaj mebloj), la vidvino alkrociĝis per la nigra krepo de sia nigra mantiljo ce skulptaj:o de tablo. Petr Ivanyc leviĝis, por ĝin dekroci kaj la liberiĝinta pufo malkvietigis kaj sub- pusadis lin. La vidvino mem komencis dekroci sian krepon, kaj Petr Ivanyc denove sidiĝis, surpreminte la ribeladantan sub li pufon. Sed la vidvino ne cion dekrocis, kaj Petr Ivanyc refoje levigis, kaj ree la pufo ekribelis kaj ec ekkrakis. Kiam cio ci estis finita, si eltiris puran batistan tu- keton kaj ekploris. Tiu epizodo kun la krepo kaj la batalo kontrau la pufo mal- varmigis lian simpatiemon kaj Pĉtr Ivanyc sidis kun malserena mieno. Tiun genantan situacion interrompis Sokolov, la bufedisto de Ivan Iljic, veninta por raporti, ke la tom- bloko, elektita de Praskovja Fedorovna, kostos 200 rublojn. Si cesis plori, kaj kun mienode viktimoekrigardinte alPetrlvanyc, diris france, ke si sentas sin tre penige. Petr Ivanyc faris silentan signon, esprimantan nedubeblan certecon, ke ĝi ne povas esti alie.

— Fumu, mi petas, — diris si per grand- anima kaj samtempe svenanta voco kaj ekdiskutis kun Sokolov pri la prezo de enterigejo.

Petr Ivanyc ekfumante, audis, kiel si tre atente demandis pri diversaj prezoj de l'terpecoj kaj difinis, kiun li devas aceti. Krom tio, decidinte pri la tombloko, si tuj donis ordonojn pri la kantistoj. Sokolov foriris.

— Mi mem cion faras, — diris si al Petr Ivanyc, forsovante unu flanken la albumojn, kusintajn sur la tablo, kaj rimarkinte, ke la cindro minacas difekti la tablon, si, senprokraste, almovis al Petr Ivanyc la cindrujon kaj ekparolis: — Mi konsideras, kiel hipokritecon, kredigi, ke mi ne povas pro cagreno min okupi per la praktikaj aferoj. Male, se io povas min ne konsoli ... sed distri, gi estas ankorau la zorgoj pri li. $i denove eltiris la tuketon, kvazau por ekplori, kaj subite, kvazau sin ekregante, si ordigis la mienon kaj ekparolis tran- kvile:

70

REGA 5ТЕТО

№ 3—4

neniu. Gerasim, la bufeda servisto, elsaltis el la cambro de l'mortinto, traj'etis per siaj fortaj brakoj ciujn peltojn, por trovi la pelton de Petr Ivanyc kaj prezentis ĝin.

— Nu, frato, Gerasim? — diris Petr Ivanyc por ion diri — C'u ci bedauras?

— Dia volo. Ciuj tie ni estos, — diris Gerasim, vidigante siajn blankajn, sen- mankajn dentojn de muj'ko kaj, kiel homo, instigita de intensa laboro, vigle mal- fermis la pordon, vokis la kugeron helpis al Petr Ivanyc: sidiĝi en la veturilo kaj saltis reen al la perono, kvazau pripen- sante, kion li devas ankorau fari.

Al Petr Ivanyc' estis aparte agrable en- spiri la puran aeron post la odoro de l'incenso, kadavro kaj karbolo.

— Kien vi ordonas? — demandis la kuc'ero.

— Ne estas malfrue. Fedor Vasilyc'.

Petr Ivanyc' ekveturis kaj efektive trovis ilin je la fino de l' unua robro kaj povis senĝene aligi kiel la kvina.

Mi vizitos ankorau

El la rusa lingvo tradukis. Fr-ino А. ЭНАВАРОУ.

(daurigota).

FAJREROJ.

Sentencoj.

Se homo, el siaj sep flankoj nur unu havas malbonan, oni insultas lin pro tiu malbona flanko, neniom ec' atentante pri

ceteraj ses bonaj. Sogol.

Pro unu pulo oni ne bruligas la tutan

litkovrilon, Maraaelan.

Enviulo, kiel muso, rampas sur la tuta korpo, kun amo haltante c'e vulcero au cikatro. Beorga kov.

Disputojn atentu, sed la disputojn ne partoprenu. Dio vin gardu kontrau la koleremo £ incitemo, kvankam esprimataj ec' en la plej delikata formo. lIncitemo, c'iam estas maldeca, precipe en justa afero, c'ar ĝi malklarigas Ŝe konfuzas gin.

Sogal'

Songo. Cesis vento .. . kaj animo Mia flugis for, sen timo, Por auskulti sur marbordo Babiladon de la ondo . .. El la akvo jen eliris Virgulino kaj desiris Si de miaj lipoj kison, Tutvestita en turkison, O, si estis la feino, De la maro belfilino, Kies nigraj okuletoj Brilis kiel lumsteletoj . . . Ni ĝuadis ... L'ondo-saumo Vidis kison de 1а ато... Kial do, ve, tia horo Estas nur la sonĝa oro . .?

SRIND Tifliso.

RIDFAKO.

Laboristo, renkontinte kamaradon, ri- markas ke lia okulo estas kontuzita.

— Kielmaniere vi bonsancis difekti vian okulon ? — li demandas.

— Min frapis malfelige la masinrimeno, respondis la suferinto, iom konfuzite.

— Nu, kial vi evitas la verdiron, — re- futas la unua: — mi tre bone vidas ke 51 estas ne masina, sed ĝuste manlaboro!

oo

SARADO.

Kun V—mi estas didonajo,

Kun F— metalo plej malkara ; Kun N—plej kruda car-vandalo, Kun S—kuraca fluidaj'o.

Kun K—mi logas en la kartoj,

Kun

T— plenigas min loĝantoj, Kun

Z—mi estas nula kvanto.

1911

Хроника. Kroniko.

Хронику отъ нашихъ Корреспондентовь, 6слёд- ст@е одимя матерала, отлагаемь до слдующаго номера.

BIBLIOGRAFIO.

Riga Stelo raportos pri novaj verkoj, kiam la Redakcio donace ricevis A ekzemplerojn. „La verkoj markilaj per steleto estas riceveblaj de C. J. Sich- mann „Librejo. Riga, Jeatrasir. 9.

365эда Риги дудеть соодщать о 6сёхь Книгахь присланныхь bo Oapo Pedakuyiu bo Obyxv »ksem- naspaxo. Книги помёченныя эвёздочкой можно по- лучать черезь Книжный магазинь К. Х. Зихмана. Рига, Жеатральная, 9.

“ Deutsch-Esperanto WŭOrterbuch von Prof. PnChri'staller: Esperanto-Verlag Moller « Borel, Berlin. Preis brosch. 4 Mk., elegant geb. 4.80 Mk,

Die gesamte deutsche Esperantistaro hat nach so langem, langem Warten jetzt den Anlass, mit grosser Freude zu singen: „Heil sei dem, Tag an dem du uns erschienen.“ Ja, ein ausfŭhr- liches Esperanto-Worterbuch, dessen sich langst Englander, Franzosen und Russen erfreuen, haben wir Deutsche recht, recht lange entbehren mŭssen. Und auch heute haben wir noch nicht alles, son- dern nur den freilich wichtigsten Teil: Deutsch- Esperanto zu begrissen, dem aber der andere, Esperanto-Deutsch, auch folgen wird. Das lange Zaudern mit der Herausgabe des Buches ist aber sehr nŭtzlich gewesen. Denn dadurch — und das hatte dem Autor und dem Verlag gewaltige Opfer an Zeit und Geld auferlegt — hat dieses Buch den Vorzug, durchaus auf der Hohe der Zeit zu stehen. Bekanntlich sind gerade in den letzten Jahren von anderen Nationen grosse Vortaroj er- schienen, welche wie die von Boirac, Kabe (Bein) und Verax, viel zu wichtig sind, um ignoriert zu werden. Alle diese neuen Werke hat nun der Bienenfleiss Christallers durchgearbeitet und dar- aus auch fir uns Deutsche die umfassendste An- wendung gemacht. Ausserdem hat kein Gerin- gerer als Prof. Cart das ganze Werk durchge- sehen, wodurch eine ausgezeichnete Zuverliis - keit zu erreichen war. lInfolgedessen hat das Christallersche Werk den vollsten Anspruch darauf, unter allen Vortaroj in erster Reihe zu stehen; denn es ist ein ebenso praktisches als auch — mit seinen 516 Seiten des deutschen Teiles — sehr ausfŭhrliches Werk, welches allen Esperantisten hoch willkommen, ja unentbehrlich sein wird. Das Buch bietet gerade fitr Ueber- setzungen zusammengesetzter Worter eine wahre Fundgrube, welche zeitraubendes Ueberlegen be- sonders dem Geschaftsmanne, aber natirlich auch jedem anderen erspart, und schon damit der prak- tischenAnwendung des Esperanto zweifellos sehr forderlich sein muss. Ebenso muss man oft die Geschicklichkeit oder richtiger die vortreffliche Beherrschung des Esperanto bewundern, mit welcher der Autor meĥrdeutige oder schwierige abstrakte Begriffe esperantisiert. Kurz, das Werk ist in jeder Beziehung ebenso gediegen wie bis

RIGA STELO 71

ins Einzelne ausgearbeitet worden. — Auch das Vorwort wird jeden Leser interessieren, worin ausser der Anordnung des Stoffes auch recht interessante grammatisch-etymologische Bemer- kungen eingestreut sind. — Last not least ist es ein grosses Verdienst des Verfassers, auch eigene Worter (die aber sofort durch Sternchen erkenn- bar sind) in seinem Werke vorgeschlagen zu haben. Ich glaube, dass ein guter Teil davon voll berechtigt wire, von der Akademio offiziell ein- gefiŭbrt zu werden. Bei dieser Gelegenheit mochte ich aber den Esperantisten aller Nationen dringend ans Herz legen: nicht offiziell eingefŭhrteWoOrter nurdannim Ver- kehr anzuwenden, wenn dabei zu- gleich derenBedeutungin eineroder mehreren der verbreitetsten Spra- chen (wie englisch, franzosisch oder deutsch) angegeben wird, damit jeder Leser das nicht offizielle Wort sichiŭber- setzen kann. Wiŭrde diese hochsti wichtige Pflicht aus Nachlissigkeit versiumt, so miusste sehr bald das Esperanto aufhoren, international verstandlich zu sein, und es wiirde damit seine Existenzberechtigung verlieren. Dr. F. (Germana Esperantisto).

» Oficiala Jarlibro de Universala Espe- ranto-Asocio 1911. Esperantia Biblioteko.Genĉve.

La brosuro prezentas tre imponan informilon

ri la stato de nia bone konata U, E. A. por la Jaro 1911. Interesa e rica informa materialo plena nomaro de la delegitoj vicdelegitoj, Es- tas aparte notindaj du geografiaj kartoj de kvin kontinentoj, sur kiuj estas markitaj la lokoj, kie loĝas la delegitoj kaj vicedelegitoj de U. A. La kartoj estas treege interesaj kaj povas servi kiel tre efika propagandilo inter la skeptikuloj,

Esperanto-Poskalendaro por 1911, Eldonita de la redakcio de la gazeto „La Esperantisto“. Leipzig, Koehstrasse 61. Redaktoro kaj eldonanto Fritz Stephan.

Plezure ni trarigardis la j'us cititan poskalen- daron, car malgrau gia malgranda amplekso, ĝi enhavas krom la komuna kalendaro, sufice multe da ciuspecaj informoj, ekz. „Das Jahr 1910“ (La jaro 1910) kaj „Das Jahr 1911“ (La jaro 1911), artikoletoj en kiuj estas pritraktita la sukceso de nia afero dum la pasinta jaro ĝenerale kaj la disvastigo de nia ideo kaj progreso de la „Ger- mana Esperanto Asocio“ precipe. Rimarkinda estas la fakto, ke niaj Germanaj Samideanoj penas enkonduki nian xaran lingvon lauleĝe en la ler- nejojn. Pri la „Sesa Kongreso lnternacia en Washington“ estas donitaj mallongaj, sed precizaj sciigoj, kiujn sekvas represita „Parolado de D-ro L. L. Zamenhof ce la malfermo de la „Sesa“, Laudinda estas la artikolo „Esperanto-Statistiko“, kiu povus esti ankorau pli efika, se estus mon- trita ankau la statistiko de la „Universala Espe- ranto-Asocio“, nia plej disvastigita kaj utila entre- preno. La kalendaron ornamas ankau du ver- saj'oj kaj anekdotaro. Bedaurindaj estas nur iom tro multaj preseraroj kaj kelkaj „peketoj“ de la stilo. Tamen ĝenerale la „Poskalendaro“ faras

72 RIGA STELO

№ 3—4

bonan impreson kaj estas rekomendinda precipe por la Germanoj, c'ar la autoro en la artikoletoj prefere parolas pri Esperantista movado en Ger- manujo. Jo

E A.Kazbek. Nino. El kartvela lingvo tradukis V. Gogitidze. Tiflis, 1910. Malgranda rakonto el Kaukazaj moroj, kiu pentras la mizeran vivon € kruelan aventuron de montana familio. La bela Nino, kompatinda heroino de la rakonto, ne tole- rinte krudan atakon de soldato, pereas sin j'e- tante profundaj'on plenan de nego, el kiu oni $in elfosas nur printempe malvivan, malvarman, ciam belan ... Simpla, mallonga, naiva k poeziplena rakonto.

У. Gogitidze. Gramatiko de Espe- ranto en kartvela lingvo. Tiflis, 1910. Prezo 8 kop.

H. Ter-Astvacatrian. Gramatiko de Esperanto enarmenalingvo. Tiflis, 1910. Prezo 2 kop. Eldono de la presejo „Esperanto“,

Lernolibro de nia lingvo por Sm 0,02! Cu estas ebla io simila por tiel nomataj „naturaj“ lingvoj ? Nu, oni diru nun, kiu kuraĝas tion aserti, ke la Lingvo Internacia, lingvo arta, lingvo de modesta D-ro Esperanto ne estas kapabla cirkaumiliti la mondon ! Koran dankon, kunfratoj, por via sendo, la plejkoran por la utila laboro de farita! Tiuj libretoj donas eblon al viaj fratoj ellerni nian karan lingvon e, sciante la komunan lingvon, ni scios interkompreni k, komprenante unu la alian, ni ellernos nin reciproke estimi, iafoje, eble ec ami! For malestimo, malpac' e milito, fidonacoj de satan' sangavida! Ni tre deziras ke la ekzem- plon donitan de niaj kaukazaj kunfratoj imitu ankau la pli apudaj: estoj, germanoj, latvoj, Litovoj Gio,

# К. М. Стрижевъ. Инженеръ путей сооб- щеня. О Международномъ Языкф%. Томскъ 1910. Эта небольшая книжка пред- ставляеть собою докладъ, прочитанный въ г. ТомскБ въ помфщени Сибирскаго Общества Техниковъ 14 февраля 1910 года. Отличитель- ною чертою этой интересной книги отъ многихъ другихъ ей подобныхъ, появившихся за по- слфдн!е цва года, является форма изложен!я яснымъ дфловигымъ языкомъ въ видЪ катехи- зиса, дающая необходимые отвфты на глав- нЪйше вопросы, могуше явиться у новичка въ этомъ вопросф, которые авторъ сумфлъь охарактеризовать, хотя и нфсколько въ жатой формф, но въ тоже время съ достаточною полнотою. Воть перечень тфхь вопросовъ, на которые читатель найдетъ въ ней отвфты: Нуженъ-ли международный языкь? — Какой языкь можеть быть международнымъ ? — Воз- моженъ-ли искусственный языкъ? -- Какимъ требовавшямъ долженъ удовлетворять искус- ственный международный языкъ? — Сущест- вуеть-ли въ” настоящее время такой искус- ственный языкъ ? — Является языкъ Эсперанто языкомь международнымь? — Та полнота и ясность, съ которыми авторъ этой брошюры выясняетъ затронутые имъ вопросы, доказы- ваетъ, что инженеръ К. М. Стрижевъ, прежде чЪмь взяться за перо, серьезно изучиль пред- меть, который былъ имъ избранъ темою для своего доклада, В Ш

Verkoj ricevitaj en unu ekzemplero :

Esperanto. Fidela Deklaracio pri la Vero elmontrita lau la Sankta Biblio. Melbourne, 1910.

Antido. Teoria ekzameno de la lingvo Es- peranto. Genĉve, 1910.

E. C-efecr, La Elementoj £ la Vortfarado en Esperanto. Paris.

К. Кутюра. Международный Языкъ. Пер С. Чахотинъ. Одесса, 1910.

ESPERANTO, oficiala organo de U. E. A. №. 92, 5. 1, 1911: КЪ НАШИМЪ ЧИТАТЕ- ЛЯМЪ, Единство (Г. Годлера). Вольныя слова. ОБЩЕСТВЕННАЯ ЖИЗНЬ: Жизнь и будущ- ность коммерческихъ гаваней. Швейцарская промышленность. Какъ обучаютъ земледфлио Bb С-А. Штатахъ. Экономя въ Америк и другихъ странахъ. Парламентская баллоти- ровка въ Англии. Сощальный музей въ Парижф. Леиля, послфдый романьъ Фоганцаро. Замфтки изь жизни Толстого. Изъ Эсперант- ской Литературы. — ИЗЪ МРА ЭСПЕРАН- ТИСТОВЪ. Хроника. — Офиц!альный бюллетень У. Е. А. Эсперантйская Арена.

ESPERANTO, oficiala organo de U. E, A. No 93, 20, I. 1911: „A pac не знаю“ ТВ. Коиззеац. — ОБЩЕСТВЕННАЯ ЖИЗНЬ: Горячй газовый фонтанъ въ Гамбург. Е. ] епКе!. — Богатства острова Сахалина. В. ]. ЕПеег. — Новый путь вь Индию Житель Востока. —Биржа труда во Франщи. Е. Вг1аё — Взаимопомощь и Эсперанто въ школЪ. Е. раг!еих. — Какъ Е перепись въ С. А. Соединенныхъ

татахь Н. На!]. — Замфтки изъ жизни Толстого. А. Уе] 1с!ег. — ЛИТЕРАТУРНЫЙ ОТДЪЛЪ: Страданя юнаго Вертера. Соч. В.

Гете. — ИЗЪ МРА ЭСПЕРАНТИСТОВЪ Хроника. Факты. Конгрессы и Празднества, Эсперант!йская пресса. — Оффицальный бюллетень У. Е. А.

ESPERANTO, oficiala organo de U. E. A. № 94 и №95 1 1911: Проффесюнальныя орга- низаши, Годлера, Вольныя слова Слиш-

комъ много газеть. — ОБЩЕСТВЕННАЯ ЖИЗНЬ: Выставка въ Нанкин, жителя Во- стока. ПятидесятилЪтн!й юбилей Владивостока, Элледера. Современное китайское училище, ° Поторачина. Защита птицъ, Дижидела. Клубы въ Великобритани, П. Блэза. О реформЪ ка- лендаря. А. Пайлгаларда. Цфна денегь въ главнфйшихъ европейскихъ государствахъ. Фог- лера. Населене въ С. Америкз Г.Галля. Царство нефти. Н. Фосса. Некрологь. — ЛИТЕРА- ТУРНЫИ ОТДЪЛЪ: Изъ эсперантской литера- т Первые акорды, Верта. — ЭСПЕРАН- ТИЗМЪ: Хроника. Конгрессы и празднества. СмЪсь.

Оффиц:альный Бюллетень У. Е. А. Эсперант!йская Арена.

ESPERANTO, oficiala organo de U. E. A. № 95, и Ne 20 Ц 1911: Интернащюнализмь и Патрлотизмъ. Т. Руссо. Вольныя слова: Слишкомъ много газеть. — ОБЩЕСТВЕННАЯ ЖИЗНЬ: ПятидесятилЪтнй юбилей Влади- востока. Р. Элледера. Зимы!Й спортъ, Л. П. 1. Для старыхъ рабочихъ стальной промышлен- ности, Е. Галля. Новости изъ Китая, А. И. Онтическй обманъ; мысли о войнЪ. Пиръ

1911

смерти, В. Котцина. Объ алькоголизмф въ Росси, Б. Котцина -- ЛИТЕРАТУРНЫЙ ОТ- ДЪЛЪ: Страдашя юнаго Вертера, В. Гете. Изъ эсперантской литературы, Bepra. — DC- ПЕРАНТИЗМЪ : Хроника. Конгрессы. Курсы, празднества, доклады. Газеты и журналы. У. Е. А.: Оффиц!альный Бюллетень. Эсперант!Йская Арена.

Газеты и журналы. бахебаго. RICEVITAJ GAZETOJ.

Esperantaj:

Belga Esperantisto.

Bohema Revuo Esperantista.

The British Esperantist.

Danubo. „

Deutsch-Osterreichischer Esperantist.

Dia Regno.

ESPERANTO.

Esperanto-Folket.

Gazeto Hispana.

Germana Esperantisto.

Greklingva Esperantisto,

Hina-Esperanta Revueto.

Instruanto.

Internacia Medicino.

Internacia Scienca Revuo.

Internacia Socia Revuo.

Internacia Stenografia Gazeto.

Itala Esperantisto.

Juna Esperantisto.

Kaukaza Esperantisto.

Kataluna Esperantisto.

Laborista Esperantisto.

La Esperantisto kunita kun

Posta Esperantisto Polica Esperantisto.

La Dek-Sepa.

La Holanda Pioniro,

La Instruanto.

La Korespondanto.

La Londona Esperantisto

La Movado.

La Ondo de Esperanto.

La Propagandisto.

La Revuo.

Le Monde «Esperantiste.

Lingvo Internacia.

Normanda Stelo.

Oficiala Gazeto Esperantista.

Paris-Esperanto.

Pola Esperantisto

Rund um die Welt.

Simbolo.

La Spritulo, Esperantemaj:

Le Correspondant International.

Discussiones.

Esperanta Evoluo.

International Correspondance Exchange.

Revista Universal.

Современная Контора — Раз Мо4егпе Коп!юог.

Болгарская газета „Сьме“ сообщаеть о TOMB, съ какою ненавистью относятся къ Эсперанто

RINGA STENO 73

преподаватели французскаго языка изъ страха, что Эсперанто лишить ихь куска хлЪба.

Въ Персидскомъь журналЪ „Веса’“ помфщена статья объ Эсперанто и цитировано стихотво- реше „Га Езрего“.

„Amerika Esperantisto“ сообщаетъ, что редак- щя получила болфе девяти тысячь писемъ съ просьбою выслать учебники Эсперанто !

Политическая „Еаз{фоигие СазеНе“ объявила конкурсь сь премями за лучший переводь съ ангийскаго на Эсперанто.

„Berliner Tageblatt“ cooomaer', что въ Виль- мерсдорфЪ на соединенномъ засфдаши учи- тельскихь союзовъ профессоромъ университета Шмидтомь была произнесена рфчь объ Эспе- ранто.

„Germana Esperanto Gazeto“ (Ne 5) coo6maer», uTo Be Kpakosb n-po I mn r' uponsnec pbup объ Эсперанто передъ огромной аудитор!ей въ 5 тысячь человфкь. Тысяча сто одинад- цать челов $ къ записалось на эснпе- рантск1е курсы.

Французская пресса также не остается безу- частной къ эсперантскому движеню. Журналь » Геософъ“, оффищальный органъ французскихъ теософовъ, ведетъ постоянную хронику „Эспе- ранто“. Статьи объ Эсперанто появились на страницахь многихь ежедневныхь газетъ: „Journal“, „Matin“, „Eclair“, „Figaro“, „Petit Journal“, „Petit Parisien“, Excelsior w wu. др.

Голландя. По отчету О-ва Эсперантистовъ въ истекшемъ 1910 году въ голландскихь газе- тахъ было помфщено 1500 статей объ Эсперанто.

Токйскй журналь Рииниг Лоигиа“ помф- стилъ на Эсперанто уставъ общества рабочихъ- эсперантистовъ.

En No 1 „Germana Esperantisto“ ni trovas artikolon: „Eine kleine idistische Fŝilschung“, Mal- granda idista falsaj'o, citanta la autentikajn vortojn de nia samideano prof.O. Simon en „Die Zeit“ 29 УП 1908 & ties modifon legatan tra la okul- vitro idista, „Pidagogische Rundschau“ febr. 1910 „Tre malbone devas stari l'afero, se oni devas uzi tiajn dube-sancajn artifikojn !“ rimarkas Germana Esperantisto.

азоблаченя еще болфе подробныя мы оста- вляемъ до слфдующаго номера.

Редакторъ Спверо-Западнао Телерафа, являю- щагося оффищальнымь органомъ Ковенскаго О-ва Эсперантистовъ, Блюменталь избранъ по- жизненнымь почетнымь членомъ этого Об- щества.

Биржевыя Въдомости въ № 2710 помЪстили статью извфстнаго беллетриста Р. Боборыкина, въ которой онъ разсказываеть о своемъ раз- говорф съ профессоромъ богословя, предсф- дателемь Общества Эсперантистовъ въ РимЪ.

Стъверно-Западный Телерафь № 298 статья усп$- хахъ Эсперанто въ Росси. Авторъ объ статьи совершенно вфрно замфчаеть что мы должны прежде всего организовать кадры пренода- вателей языка; только тогда усифхъ его въ Росси будеть обезпеченъ; иначе, когда Эс- перанто будеть введенъ въ программу учеб- ныхъ заведет, мы принуждены будемъ при- бЪгнуть кь помощи иностранныхъ учителей, какъ это было 50 лфтъ тому при введен въ

74 RINGA: SATENO

Ne 3-4

nporpamMy My)KCKHXb THMHAŝlĤ NATHHCKADO и греческаго языковъ.

Газета „Пр1амурье“ съ 1 января начала но- мфщать по субботамъ статьи объ Эсперанто- благодаря чему въ этомъ раюнф замфтно зна- чительно повышене интересса къ междуна- родному языку.

Нарвская „Мее Ви“. № 181, помЪфстила за- мЪтку объ Эсперанто г. Тенисона. „Нарв- ск: й Листокъ“, № 186, статья г. Кесперта. КромЪ того были помфщены статьи и замфтки въ слфдующихъ газетахъ: „Гомельскй Въстникз“, №75, „Помьсская мысль", „Горловый ру“, „Южная Заря“, и др.

„Каспий № 275; сообщаетъ, что г. А. 1. Теръ- Богдасар1анцуъ получиль разршеше на изданше сатирическаго журнала на языкахъ: русскомъ, армянскомъ и Эсперанто. Редакто- ромъ называютъ г-на И. К. Ходжамир!анъ.

„Котлинь,“ М. 35, 1911, Статья „Эсперанто и его авторъ Л. Л. Заменгофъ“.

Въ № 289 газеты „Узро Росси“ напечатана статья проф. Р. Брандта, содержащая реценз!ю книги Н. Кабанова „[(егпаса Глигуо“ Г. Р. Брандтуь давая очень лестный отзывъ объ этой книгЪ, даетъ свой отзывъ о легкости и про- стотЪ языка Эсперанто, а также о той великой мисс и, которая выпала на долю гешальнаго произведен!я д-ра Заменгофа : соединить чело- вфчество въ тесную и дружную семью.

„La Esperantisto“, jus komencis la trian jaron de sia vivo kaj la numero de Januaro, kiun ni j'us ricevis, allogas nian FA apo Sur 16 paĝoj ĝi enhavas interesajn artikolojn, dum la kovrilo montras al ni, ke „La Esperantisto“ aperas cxiu- monate 5500 ekzemplere, kio pruvas ke ĝi estas la plej legata gezeto esperantista.

Въ прошломъ PrONy „Die Grenzbolen“ согла- сившихъ въ первый разъ помфстить статью д-ра Климке напечатала ее съ редакщюонной замфткой, что она (вфрнфе г. редакторъ ея) не симнатузируетъ идеБ международнаго языка и эсперантизму въ частности. Но это мне, редакшя почтенной газеты кажется, успфла уже перемфнить, такъ въ № 4, оть 4-го января, Сгеп2Бо{еп помЪстила вновь статью того же Климке, но уже безъ всякой помЪтки.

(Germ. Esp.)

„Augsburger Postzettung“ (16. 12.) помфстила статью объ opraŭnsanin „Tutmonda Katolika Unio Esperantista“, xu 065 es ubIAXD. „BCIONY, гдБ является католичество и гдЪ интерессы католичества охраняются и крфиляются, тамь границы какъ бы исчезаютъ. ‘Тамъ само пространство какъ бы становится шире и шире растворяются двери великой цер- кви Христа, двери храма стоящаго на скалф ... Общая вфра, не знающая границъ, является могущественной связью, соединяющей во едино всЪхь католиковъ. Теперь къ этой столь поч- тенной старой связи мы добавляемъ новую: общечеловф ческий единый для всфхъ языкъ. Не можеть подлежать какому либо сомнфн!ю, что истинно всеобиий языкъ является достой- нымъ облизить одно съ другимъ, облегчить взаимное понимане и направить людей ко взаимной любви и заботф. Съ появлешемъ

единаго общаго языка тушуются контрасты ионъ даетъь печатному слову возможность проникать въ отдаленнфЙйшие уголки свЪта и устраняеть мал$йшую тфнь взаимнаго непониман!я. Общий языкъ есть путь къ сердцу, путь къ миру“...

„Altdamer Landesbote“, 71, даеть выдержки изъ книги Сергфя Винкельмана „Der Esperan- Изти$“, которая является однимъ изъ самыхъ серьезныхъь сочинен!й на н$мецкомь язык по этому вопросу.

B» „Misstonsblatt des Allgemeinen evangelisch- protestantischen Mission-Vereins“ за прошлый годъь есть TAKJKE HBCKONBKO статей о между- народномъ языкЪ вообще и Эсперанто.

„Dokumente des Fortschritts“. Xl 1910: статья А. Берендта „O6» ycnbxaxb H MpAKTHYECKHXB примБнемяхъ языка Эсперанто“.

„Оеи5сйе И’ае“ ведетъ еженедЪльную хро- нику эсперантскаго движеня.

Въ № 12 н$мецкаго журнала любителей естествознаюмя ,„/05105“ мы находимъ инте- ресную статью д-ра Э. Климке: „Наука и Sadik.“

„Deutsche Warte“ 8 caoemx Oru „Esperanto- Warte“ охотно помфщаеть оригинальныя статьи общаго интереса объ Эсперантизмв и на языкЪ Эсперанто. Адресъ редакщи: Berlin SW. 48, Friedrichstr. 240/41.

Сочувственныя статьи объ Эсперанто также можно найти въ слфдующихь журналахъ и газетахъ :

„EKreisblatt“, 26, ll: „О сущности и yenbxaxp языка Эсперанто.“

„General-Anzeiger“, 27, ll: „Эсперанто и ero услуги Красному Кресту.“

„Deutsche Reichspost“. Stuttgart 28, ll: „Kyup- тура и Эсперанто“ д-ра Э. Климке. — Таже статья напечатана и BB „Zlagener Zeitung“.

„Wernigeroder Zeitung“ l, 12; 4, 12. [lepenoxp статьи „Kiel mi fariĝis Esperantisto antau tridek ]аго}“, впервые появившаяся въ „Ошуегзо“.

„LZeitschrift fir Fabrikanten ип Нап@ег“, статья инженера Германа Вебера: „Эсперанто какь языкь для международныхь сношен!й“.

„Bankbeamten-Zeitung“, No.28: „Denepauro ua практикЪ“.

„Biinder. Tageblatt“ 3112. 10. Anzeiger“ 31./12. 10.

Echo der Gegenwart, Aachen, 26, 19. 10: A/en- steiner Zeitnng, 29, 12; Abendseitung, 28, 12 kaj Postzeitung 29, 12, Augsburg; BoOrsen-Courier 12, 1 Ка) Vossische Zeitung, 12, 1, Berlin: Charlotten- burger Zeitung; Neue Zeit, 8, 1, Journal 12, 1 kaj Neueste Nachrichten, 28, 12; Dresden; Fvreiburger Zeitung, 8, 1, Freiburg i. Br; General-Anseiger Nŭrnberg-Firth, 9, 1; Evyfurter Allgemeiner An- zeiger, 7, 1; Oberschlesische Wanderer, Gleiwitz, 7, 1; Tagespost, Graz, 8, 1; Saale-Zeitung Halle a. S., 18, l; Meueste Hamburger Zeitung, Konigs- berg i. Pr, 28, 12; Konigshŭtter Tageblatt, 18, 1; Liegnitser Tageblatt, 14, 1; Tagespost, Linz a. D., 28, 1; Meueste Lodser Zeitung, 29, 12; Lribeckische Nachrichten und Eisenbahn Zeitung, '15, 1; Merse- burger. Korrespondent, 15, 1; Miinchener Neueste Nachrichten, 14, 1, 15, 1; Mrinchener Zeitung, 29, 12; Fvdnkischer Kurier, Nurnberg, 9, 1; Nach- richten fiir Stadt und Land, Oldenburg i. Grh. 14,

„Miinsterischer .

1911

RIGA STELO 75

1; Tdgliche Rundschau, Schweidnitz, 25, 19; Abend- post, 16, 12; General-Anzeiger, Neueste Nachrichten, 14, 1 kaj Ostsee-Zeitung, 14, 1 Stettin; Teplitser Zeitung, 13, 1; Wiesbadener Zeitung, 18, 1.

Редакщя ЗвЪзды Риги проситъ своихъ чита- телей о присылки ей свЪ дн о тЪхъ газетахь

и журналахъ, въ коихъ помфщаются статьи объ Эсперанто и эсперантскомъ движен!и.

llo cxopawp „EW'o Esperantista“ uswber- ный dhpaŭnyackii изобрЪтатель и воз- духоплаватель Фарманъ — убфж- денный сторонникъ Эсперанто.

О литературныхъ переводахъ на Эсперанто. Pri la literaturaj tradukoj en la lingvo Esperanto.

В» этомъ отдзьль будуть помъщаться свъдльнтя д переводах еще не опубликованныхь. Редакщя покор- нльйше просить лиць заинтересованныха не отказать eŭ в5 присылкъ свъдънй о таковыхз.

М. Каусъ. Евреи. Разсказъ Е, Чирикова,

Д-рь А. Фишеръ. Соч. Н. Гоголя. Пор- третъ. Повфсть. — Соч. А. С. Пушкина. Вы- стрфлъ. Разсказъ. — Соч. И С. I9prenkas, Три Встрфчи. Повфеть. — Соч. Г. `Петрова, Опоздавийе Маги. Восточная сказка.

М. Шидловская. Соч. Л. Толстого. Гдъ любовь, тамъ и Богь. Два Старика, Суратская

Кофейня. Первыя Воспоминан!я. —` Соч. А, Чехова. Гриша. Спать хочется. Бфда. При- падокъ. — Соч. М. Горькаго. Человфкъ. -- Соч.

И Тургенева. Странная История. —- Соч. Графа А. Толстого. Князь Серебряный. Романъ.

En. tiu-cti fako ni donos informojn pri la tra-

dukoj пе ankorau publikitaj. La Redakcio petas

sciigi g'in pri tiuj laboroj, faritaj au farataj.

M. Kaus, Na tym padole placzu. En tiu plorejo Novelo de Przybyszewski. — La Hebreoj. Rakonto de E, Cirikov.

D-rroA. Fi$er, Portreto, Novelo de N. Gogol. — La Elpafo. Rakonto de A.S. Puskin. — Tri Ren- kontoj. Novelo de I, S. Turgenev. — Malfruiĝintaj Maĝoj de G. Petrov. — F-ino M. Sidlovskaja. El L. Tolstoi. Kie estas Dio, tie estas amo. Du Maljunuloj, Surata Kafejo. La unuaj Rememoroj. - El A. Cehov, Gricjo, Dormi mi deziras. Malfelico. Paroksismo. — ElM. Gorkij. La Homo. — El Aj, Turgenev. —- Stranga Historio. Princo Sere- breny Romano de grafo A, Tolstoi,

Pri rusa literaturo en Esperanto.

A. Потехина начала переводъ полнаго собрашя сочиненй своего покойнаго отца А. Потехина. ДвЪ вещи уже готовы. Привфтъ храброй шонерк%!

Estas sciate, ke el nacia lingvo plej bone tra- dukas en Esperanton (certe-lau la originalo) na- cianoj, en kies lingvo estas verkita la tradukata originalo, au pli simple: el la rusa plej bone tradukas ruso, el la germana — germano k. t. p. Kompreneble, la tradukanto devas posedi litera- turan talenton kaj perfekte koni Esperanton. Ni jam havas multe da tradukoj el rusa lingvo, tra- dukoj tre seriozaj kaj bonstilaj, kaj ne malprok- sime estas la tempo kiam ni havos plenajn ver- karojn de plej gravaj rusaj klasikuloj.

Sed ekzistas ekskluzivaj okazoj, Antau 8 jaroj en Peterburgo mortis eminenta rusa verkisto A Potehin. Kiu scias, cu baldau aperus liaj verkoj en Esperanto? Sed la sorto favoris al Esperanto: la filino de la verkisto, fr-ino Angelino Potehin, ekkonis nian lingvon, ekamis gin kaj ekdeziris traduki en ĝin ciujn verkojn de sia patro kun speciala celo konatigi kun ili la eksterlandulojn. Post longa funda studado de la lingvo (dum tuta jaro) si alpagis al la tradukado, Nun estas tradu- kitaj du verkoj kaj komencita la tria,

Kiu konas apartan karakteron de l' verkoj de A. Potehin, tiu komprenos ke pli bonan tradukon farus neniu krom la filino, pli ol kiu ajn konanta la spiriton de l' autoro, la kordojn de lia muzo kaj tiun apartan provincan idiomon en kiu parolas

multaj herooj de multaj liaj verkoj. Tio estos traduko kiu vere spegulos la originalon. Oni povas nur bedauri ke mankas eldonistoj kiuj povus tuj eldoni ciujn tradukitajn verkojn. Т. SCAVINSKI.

Бразильская Лига Эсперантистовъ ор- ганизовала конкурсъ для перевода сочиненй бразильскихъ авторовь на языкф Эсперанто.

Brazila Ligo de Esperantistoj arangis kon- kurson de tradukado de la verkoj de Brazilaj autoroj.

lav NKCOMb полученныхь PoKakuiei

EKSTRAKTOJ EL LA LETEROJ RICEVITAJ DE LA REDAKCIO.

El Varsovio: „Mi deziras al Via revuo plej bonan sukceson, La enhavon mi trovas bona; mi ne dubas ke vi kiel eble plej multe zorgos

ri la pureco de la stilo“. о.

ElTifliso: „Mi estas ravita pro la trafa enhavo kaj bela eksterajo de „Riga Stelo“...

„Generale Via revuo faras tre agrablan impre- son, multe pli bonan ol „. .“ D-ro A. Е

ElDresden-Kocenbroda: „Akceptu nun gar vi transpasis la Rubikon, miajn plej korajn sincerajn gratulojn. Estu la sorto felica al vi, ke vi neniam bedauros la entreprenon. Por hono- rigi la verecon: via j'urnalo estas pli bona ol mi, — pardonu ! — atendis gin. Precipe, vi efek- tive trovis programon originalan.“ D-ro F. T.

76 RIGA STELO

El Stuttgarto. „Mi bone ricevis viajn be- lajn kajerojn,tkaj preskau ciujn disdonis al interes- emuloj. Р, СВ.

ElKovno: „Mi petas Vin akcepti miajn plej sincerajn bondezirojn al Via Riga Stelo. “

El Rejica: „Mi dankas Vin por la sendita al mi ekzemplero de Riga Stelo. La rusa esperan- tistaro jam delonge bezonegis tian j'urnalon kaj mi deziras al ĝi, kies programon mi varme aprobas, sukceson kaj grandnombran abonantaron kaj mi gratulas Vin pro la lerta plenumo de re- daktora tasko. La j'urnalo estas samtempe bonega propagandilo. Mi montris ĝin al kelkaj lokaj es- perantistoj kaj tili promesis nepre aboni ŝin.”

El Riga: „Mi tre ĝojis pri la komenco de bona afero, kiu estos akcelema la proksimigon de Ama regno sur la tero. Kore deziras mi la sukceson al via „Riga Stelo“, kiu helpu alla homoj alproksi- miĝi al la suno de Vero kaj maldorme ekvidi „La pacon sur la tero kaj la bonvolemon inter la homoj.“ А. К.

El Tomsk: „Via „Riga Stelo“ estas tre bela kaj interesa; la presitaj nomoj de la Redakcia Komitato kaj de la kunlaborantoj garantias inter- esan enhavon kaj la plej bonan esperantan stilon.

„Rezume la tuta impreso de Via „Riga Stelo“, lau mia opinio, estas bonega kaj ciuj veraj espe-

д CM

СОДЕРЖАНИЕ.

Къ нашимъ читателямъ и сотрудникамъ. Что далъ намъ 1910 годъ ? Наша программа. Наши приложешя. ВОПРОСЫ ЯЗЫКА: Объ эспе- рантскомъ стил (окончаше). Происшестве. Почему Идо въ роли международнаго языка не можеть стать выше Эсперанто ? Проф. П. Крис- таллера. УНИВЕРСАЛЬНАЯ ЭСПЕРАНТО- АССОЩАЩЯ. СПУТНИКЪ ПО РИГЪ: Памят- никъ Петру 1. КОНГРЕССЫ: Р%чь д-раЛ.Замен- гофа на 1 КонгрессЪ. Молитва „Надъющихся“ ЭСПЕРАНТО НА. ПРАКТИКЪ : Преподаване. Эсперантская жизнь. ХРЕСТОМАТИЯ для дЪтей и начинающихь. ЛИТЕРАТУРНЫЙ ОТДЪЛЪ: Левь Толстой. Смерть Ивана Ильича. Искры: Мысли русскихъ писателей. Сонъ, стихотво- реше Шринда. ВЕСЕЛЫИ УГОЛОКЪ. ХРО- НИКА. БИБЛЮГРАФЯ. ГАЗЕТЫ И ЖУР- НАЛЫ. Полученные эсперантсюе журналы. Изь писемь полученныхь Редакщей. Отвфты Релакши. Адреса лицъ желающихъ переписы- ваться. Объявлешя.

№ 3—4

rantistoj sendube tute aprobas Vian konfeson

esprimitan en la fino de l'artikolo: „Pri la esenco

de la Esperantismo“ kaj kuniĝos kun „Riga Stelo“. K. S.

El Torino: „Dankon por „Riga Stelo“, al kiu mi auguras eminentan sukceson.“ С. Р.

El Rostov-sur-Don: „Kun granda ĝojo mi salutas la aperon de via belega „Stelo“ kun ĝia tiel lerte pripensita programo, tiel serioze starigitaj celoj kaj tiel bela eksteraj'o; oni ne be- zonas esti profeto por antaudiri al Via „infano“ rapidan kaj tute merititan sukceson ... .“

D-ro A. V, Certe ne ciuj aklamoj estis tiel favoraj, ĝ ku- raĝigaj, sed cu ne estas pli prudente, ke ni, lau la proverbo: „au bone au nenion“, nun metu punktojn. ... RIGA STELO.

Oresrui Pegakuly, — Respondoj de la Redakcio.

Al multaj samideanoj & gazetoj diversfakaj, diverslingvaj, diversnaciaj en Riga, en Ruslando, en Europo £ en Usono! Plej koran dankon por via kunfrata saluto « bonveno ез- primita al „Riga Stelo“!

ENHAVO.

Al niaj legantoj « kunlaborantoj, Kion donis al ni la jaro 1910? Nia programo, Niaj Suple- mentoj. LINGVAJ DEMANDOJ. Pri la Esperanta stilo (fino). Okazintaj'o, Nekonitaj opinioj de emi- nentaj homoj pri la lingvo internacia e Espe- ranto. Kial Ido en la rolo de internacia lingvo ne povas superi la lingvon Esperanto ? de Prof. P, Christaller. VUNIVERSALA ESPERANTO- ASOCIO. GVIDILO TRA URBO RIGA ŝŜ MARBORDO. Monumento de Petro 1. (kun bildo). KONGRESOJ. Parolo de d-ro L. L. Zamenhof c'e malfermo de I Kongreso Esperanto. Preg'o de la esperantistoj. ESPERANTO EN LA PRAK- TIKO. Instruado. Esperanta vivo, KRESTOMA- TIO por infanoj Ŝe komencantoj. Vulpo £ Leporo. S'eerco de studento, LITERATURA FAKO, Leo Tolstoi. La morto de Ivano lljic. Trad. de f-ino A. Sarapov. Fajreroj. Sentencoj de rusaj verkistoj. Song'o, versaj'o de Srind. RIDFAKO. KRONIKO. BIBLIOGRAFIO. GAZETARO. Ga- zetoj ricevitaj de la Redakcio. Pri la literaturaj tradukoj en la lingvo Esperanto, POSTKESTO. El la leteroj ricevitaj de la Redakcio. Respondoj, de la Redakcio. Koresponda Fako. Anoncoj.

YXiu deziras ricevi senpage Oficialan Jarlibron por 1911 de Univer- sala Esperanta Kisocio, tuj abonu la revuon „Riga Stelo“!

— Редакторъ-Издатель В. Ф. ШМУРЛО.

La Redaktoro-Eldonanto W. F. SKURLO;

Tunorpadia „Rigaer Tageblatt“ (Tlaserp Kepkosiycx), Рига, Домская площадь 5.

“GERMANA ESPERANTISTO

Monata gazeto por la vastigado de la lingvo Esperanto Monatsschrift fr die Verbreitung der Esperantosprache

Tiuc'i gazeto, unu el la plej mal- novaj esperantaj j'urnaloj, es- tas redakta ta esperante kaj ger- mane, kun c'iam variita enhavo: Orginalaj au tradukitaj artikoloj pri c'iuj temoj, propagando, kro- niko, literaturo, bibliografio, korespondo, konkursoj, konsiloj por la praktika vivo, instruoj por lernantoj, oficialaj informoj ktp.

Jara abonprezo 8 M, (1.50 Sm.) en c'iuj landoj. Prova abono por 6 mo- natoj 1,50 M. (0.75 Sm.)

Esperanto-Verlag Moller 6 Borel,

Berlin SW. es, Lindenstr. 18/19

vrorororororo roro roro roro p | rororororororororororokroro. |

Суммы мене одного рубля можно пересылать въ Редакщю почтовыми марками или купонами. БолЪе од- ного рубля — почтовымъ перево- домъ или чеками Лондонскаго Эс- перанто-Чекбанка.

Sumoj malpli ol 1 Sm povas esti sendataj al la Administracio de RIGA STELO per postmarkoj au respond- kuponoj. Pli grandaj — per postman- datoj au gekoj de Londona Qekbanko Esperantista.

LA REVUO.

Internacia monata literatura gazeto en la lingvo

ESPERANTO

Redaktata kun la konstanta kunlaborado de

Dro L. L. ZAMENHOF kaj de eminentaj Esperantistoj de l'tuta mondo.

Eldonata de la Ia de Septembro 19C6

de la Librejo HACHETTE et Cie Kaj Korespondantoj

Jara abono: R. 2,80 Unu numero :25 Kop.

c'e Librejo Esperanto, 26, Tverskaja, Moskva

KORESPONDA FAKO.

Deziras koresp. per ilustritaj kartoj. M. Shirokov. Riga, Nikolaistr. b2/12, Karl Lauss. Riga. Weissenhofschestr. 6.

G ejunula Grupo Esp. k Grupo de Espe- ranto- Gelernantoj, laboristoj, komizoj, deziras korespondi kun samideanoj. Unuan karton oni adresu al kursestro: s-ro B.

Breslau, Rej'ica, gub. Vitebsk. Per ne ilustritaj kartoj. H. Leitong. Omsk, Kontoro Fient, N. Ustjujaninov. Omsk, 2 Podjaceskaja, N 9. Apartaj deziroj, V. E. Cheshihin, advokato, beletristo, j'urna-

listo w muzikverkisto deziras korespondi kun gesamprofesiuloj c'iulandaj. Riga, Mariastr. 3.

Тарифъ для объявлен й. ТагИо рог Апопсо}. 1 P61. = 1 Sm = 2 Mk.

Плата: за 1 разъ 2 раза 5 разъ 10 разъ Prezoj por unufoja enpreso 2-foja —5-foja 10-foja 1 pag'o Sm 2500 Sm 40- Sm 75 Sm 100

3.» » 1500 25, 50 „ 70

» „ 8,00 ‚3 „5

Me ом 450 20 „ 30

Me 250 , 120

lapo „o 100 » 4 10

Эспер.-Корреспонденщя Koresponda Fako

l adreso 1 -»x presata kostas Sm 0,20 Суммы до од- 1 2< „ „ 2» 0,30 ного рубля мо- lo» бы я „ 0,60 жно высылать 1

„. 105 я „ w» 100 марками,

Sumoj malpli ol 1 Sm estas akceptataj en postmarkoj e respondkuponoj. Pli grandaj —

per postmandatoj au gekoj de Londona Cekbanko Esperantista.

1 рубль =1 Sim = 2//» fr.=2 Mk.=2 shil.=0,50 dol.

G:-ekbanko Esperantista 209 da interezo sur ordinaraj tirkontoj. Sumoj forti- reblaj per cekoj au transpagiloj. 21)0/0 da interezo sur deponaj kontoj. Sumoj pa-

geblaj lau peto. — Kontoj de 10 Sm kaj pli grandaj sumoj estas malfermotaj sen ia kosto.

Skribu por la regularo. ЧЕКБАНКЪ-ЭСПЕРАНТО. ВЪ ЛОНДОНЪ. Требуйте проспекты!

LONDON SW, MERTON ABBEY.

УЧУУТУУУУУУУ Е Georg Kossak 3

Kŭnigsberg (Prusujo)

Natura pura abelmielo

el la bavara altmontaro !

Konsulo por komerco Mi sendas postkeston kaj industrio de U. E. A. (5 kg) per pagosarĝo de Komerca reprezentado 10, — M., afrankite en de firmoj por nutraj'oj. ` Germanujo:

Oni koresp. esperante. o Fritz Mayerhauser,

BAAMŜAMAMAMAM MAM MAI BadReichenball, Bavarujo

Книжный Магазинъ К. Г.Зихманъ РИГА, ТЕАТРАЛЬНАЯ, 9.

Л. Заменгофъ, Полный Учебникъ съ

двумя словарями. ........ ...... 25 коп. Л.Заменгофъ, Основы Международнаго

SIG RIKON 2 Ема Я 35, Л.Заменгофъ, Полный Словарь Эспе-

panto-Pycckiĥ.... = «......-... 80 „ Н. Корзлинск!й, Русско-Эсперантск

Словарь ана 175 „ Т. Щавинск!й, Полный Курсъ. 2-0е изд.

о И erko reteto 6014, K-p» A. Vumep», Esperanta legolibro.

Tupancb 1910,,....4.. ee. да 30, А. Сахаровъ, На Пути къ Братству На-

РОДОВ. еее сы vesskvakran 60 „ N. Turgenev, Patroj k Filoj. .... .. 100, N. Turgenev, Anjo........ ee... ON A. Kazbek Nino .......... ssssee > as L. Andreev. Ben-Tovit........... .... то К. М. Стрижевъ. О Международномъ

SISBIK BU o kemo eeo almova KO: 37: La Evangelio. Sankta Mateo.... .. ... 30 J. Borel, Lehrbuch der Esperanto-Sprache

Ii Selillissels ue use i som eva efacais 94 „ P. Christaller. Worterbuch „.......... 260

у Принимается подписка на журналы : „Га Ondo de Esperanto“, „Riga Stelo“ H „Germana Esperantisto“.

SKRIBMASINO

„Ideal-Polyglott“

kun 126 literoj

Sola sistemo en la mondo, skribanta sen ia

intersanĝo de literoj kaj la lingvon esperantan,

polan kaj ankau ciujn aliajn lingvojn, e£ la rusan. Detalojn sciigas la eltrovinto

MAKS KLAĈKO RIGA, Scheunenstr. 19.

МАКСЪ КЛЯЧКО РИГА, Сарайная ул. 19.

C'iu Esperantisto devas regule legi.

ESPERANTO.

Duonmonata internacia gazeto. Direktoro: H. HODLER.

Tutmonda informilo. C'iulandaj korespondantoj. Socia vivo — Komerco — Geografio — Ideoj kaj faktoj — Kon- j kaj festoj — Aerveturado — Esperantistaj manifestacioj

rsaj statistikoj — - Movado — Ar

an

elietono — Rubrikoj por korespondado, petoj ka

Oficiala organo de Universala Esperanto Asocio (U. E. A.) „Esperanto“ aperas la 3an kaj 20an de c'iu monato.

Jara abono: simpla eldono Sm 2,00.— luksa eldono (sur pli bona papero) Sm 2500,

Oni akceptas nur tutjarajn abonojn! Direkcio: 10. rue de la Bourse 10. Geneve, (Svisujo) Specimeno senpage lau peto!

PINTO EELO MOLER PRONTO o LL Da ЕЕ вооон

Estas malfermita por 1911 jaro abono de la gazeto

„LA ONDO DE ESPERANTO“,

(lau la adreso: 26, Tverskaja, Moskvo, Rusujo).

peri

Jara abonpago 2 rubl. (2,120 sm.)

Dum la 3-a jaro de sia ekzistado tiu gi sola giumonata

regule-perioda organo de fusaj esperantistoj senpage

donos al siaj abonantoj, krom 12 16-paĝaj numeroj, la librojn:

1) A. Rivier. En Rusujo per Esperanto. (180-paĝa originala priskribo de peresperanta vojaĝo de la Algera autoro en Rusujo).

2) V. Devjatnin. Plena Verkaro.

8-a vol. 140 paĝa libro.

Apartaj kajeroj de la jurn. 15 sd. de la verko de Rivier 64 sd., Devjatnin 65 sd.

————»—-——— ЕВ. ооо